Educational R esearch

fa تاثیر خودپنداره معلمان بر سبک‌های تدریس انگیزش‌بخش و غیرانگیزش‌بخش: مطالعه‌ای مبتنی بر نظریه خودتعیین‌گری Effect of teachers’ self-concept on (de)motivating teaching styles: a study based on self-determination theory روانشناسی تربیتی Educational Psychology مقاله پژوهشی Research Paper اگرچه پژوهش‌های پیشین سبک‌های تدریس انگیزش‌بخش و غیرانگیزش‌بخش را در چارچوب مدل دایره‌ای آموزش بررسی کرده‌اند، اما پیوند میان خودپنداره معلمان و این سبک‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر بررسی این است که چگونه خودپنداره و جنسیت معلمان می‌تواند پیش‌بینی‌کننده سبک‌های تدریس انگیزش‌بخش و غیرانگیزش‌بخش باشد. بر اساس تحلیل توان پیشین برای رگرسیون چندگانه با اثر متوسط، نمونه‌ای شامل ۸۰ معلم دوره متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲ به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه موقعیت‌های مدرسه آلترمن و همکاران (2019) (α = 0.77) و پرسشنامه خودپنداره رتلسدورف و همکاران (2014) (α = 0.86) گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها با آمار توصیفی، آزمون t مستقل، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه انجام شد. یافته‌ها نشان داد تفاوت معناداری از نظر جنسیت وجود نداشت، مگر در سبک سلطه‌جویانه که مردان نمرات بالاتری داشتند. همچنین، خودپنداره رابطه مثبت و معناداری با سبک‌های تدریس انگیزش‌بخش (حامی خودمختاری و ساختار) داشت و بین ۱۳ تا ۲۴ درصد از واریانس آن‌ها را تبیین کرد، اما با سبک‌های غیرانگیزش‌بخش (کنترل و هرج‌ومرج) ارتباطی نداشت. نتایج بر اهمیت خودپنداره در شکل‌گیری تدریس انگیزش‌بخش و آموزش معلمان تأکید دارد.   Although previous studies have examined motivating and demotivating teaching styles within the framework of the circumplex model of teaching, the link between teachers’ self-concept and these styles has remained understudied. The present study aimed to investigate how teachers’ self-concept and gender can predict motivating and demotivating teaching styles. Based on a priori power analysis for multiple regression with a medium effect size, a sample of 80 secondary school teachers in Tehran during the 2022–2023 academic year was selected through multistage cluster sampling. Data were collected by using the School Situations Questionnaire by Aelterman et al. (2019) (α = 0.77), the Teacher Self-Concept Questionnaire Retelsdorf et al. (2014) (α = 0.86). Data analysis employed descriptive statistics, independent t-tests, Pearson’s correlation coefficients, and multiple regression. The findings showed no significant gender differences except for the controlling style, in which male teachers scored higher. Furthermore, teachers’ self-concept was positively and significantly related to motivating teaching styles (autonomy-supportive and structured) and explained 13–24% of their variance, whereas it was not associated with demotivating styles (controlling and chaotic). The results highlight the importance of self-concept in shaping motivating teaching and provide practical implications for teacher education aimed at strengthening teachers’ positive self-perceptions.   خودپنداره, سبک تدریس انگیزش‌بخش, سبک تدریس غیرانگیزبخش, نظریه خودتعیین‌گری Self-concept, Motivating Teaching Style, Demotivating Teaching Style, Self-Determination Theory 0 0 http://erj.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4656-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Mohammadi معصومه محمدی mohammadi13601080@gmail.com 10031947532846007117 10031947532846007117 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Hamidreza Hassanabadi حمیدرضا حسن آبادی dr_hassanabadi@khu.ac.ir 10031947532846007118 10031947532846007118 Yes Kharazmi University, دانشگاه خوارزمی Mehdi Arabzadeh مهدی عربزاده mehdiarabzadeh@khu.ac.ir 10031947532846007119 10031947532846007119 No Kharazmi University, دانشگاه خوارزمی Javad Kavousian جواد کاوسیان j.kavousian@khu.ac.ir 10031947532846007120 10031947532846007120 No Kharazmi University, دانشگاه خوارزمی