http://jeg.khu.ac.ir نشریه زمین شناسی مهندسی - مقالات نشریه - سال 1394 جلد9 شماره4 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1394/12/11 http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=1957&sid=1&slc_lang=fa رادار نفوذی زمین (GPR) روش ژئوفیزیکی غیرمخرب و با قدرت تفکیک زیاد است که از بازتاب امواج الکترومغناطیسی با فرکانس بالا برای آشکارسازی اشیاء مدفون استفاده می کند. در پژوهش حاضر این روش برای تعیین پارامترهای هندسی اهداف استوانه ای مدفون نظیر انواع ساختارهای تونلی استفاده شده است. دست یابی به چنین مقصودی براساس تعیین روابط پنهان بین پارامترهای هندسی اهداف استوانه ای و پارامترهای هذلولی پاسخ GPR، با استفاده از روش های هوشمند شبکه های عصبی مصنوعی و شناخت الگو، انجام شده است. برای این منظور پاسخ GPR مدل های مصنوعی استوانه ای شکل تولید شده با مدل سازی پیش رو به روش اختلاف محدود دوبعدی، به عنوان الگو در الگوریتم های شبکه های عصبی مصنوعی و تطبیق الگو استفاده شده است. ساختار شبکه عصبی استفاده شده براساس استخراج ویژگی های متمایز و منحصر به فرد (مقادیر ویژه و نرم مقادیر ویژه) از تصاویر GPR و تعیین تمام پارامترهای هندسی اهداف، به طور هم زمان بنا شده است. عملیات تطبیق الگو نیز با به کارگیری دو روش شباهت مختلف هم آمیخت حوزۀ فضایی و هم بستگی متقابل نرمالیزه شده در حوزۀ عدد موج دوبعدی، صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان می­دهد که هر دوروش هوشمند استفاده شده، قابلیت کاربرد برجا، سریع، دقیق و خودکار را برای اهداف ژئوتکنیکی واقعی دارند، هرچند درمجموع روش شبکه­های عصبی نسبت به روش تطبیق الگو خطای کم تر و در نتیجه قدرت تخمین بیش تر برای پارامترهای هندسی اهداف استوانه­ای مدفون دارد.  رضا احمدی http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=1958&sid=1&slc_lang=fa یکی از انواع فرآیندهای دامنه ای که هرساله در برخی نقاط جهان و ایران رخ داده و باعث خسارت های جانی و مالی فراوانی می شود، پدیدۀ زمین لغزش است. به منظور بررسی پایداری دامنه ها در حوضۀ کاکاشرف ابتدا با استفاده از عکس های هوایی و بازدید های میدانی نقاط لغزشی شناسایی شده و متعاقب آن نقشه پراکنش زمین لغزش حوضه تهیه شده است. با تلفیق نقشۀ عوامل مؤثر بر لغزش با نقشه پراکنش زمین لغزش ها، تأثیر هر یک از این عوامل از جمله شیب، جهت شیب، ارتفاع، لیتولوژی، کاربری اراضی، فاصله از جاده و آبراهه در محیط نرم افزار Arc GIS سنجیده شده است. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی این عوامل اولویت بندی شدند. در این تحقیق از روش منطق فازی و تراکم سطح به منظور پهنه بندی خطر زمین لغزش در حوضۀ کاکاشرف استفاده شده است. برای ارزیابی و طبقه بندی نتایج خروجی مدل های استفاده شده در برآورد خطر لغزش منطقه از شاخص احتمال تجربی استفاده شده است، نتایج به دست آمده نشان می دهد که مدل منطق فازی، روش کارآمدتری نسبت به مدل تراکم سطح استفاده شده برای تهیۀ نقشه خطر لغزش های حوضۀ کاکاشرف است. سلمان سوری http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2020&sid=1&slc_lang=fa کوهستان ها عموماً منشأ تشکیل بسیاری از عوارض طبیعی سطح زمین از جمله دشت های دامنه ای مجاور خود هستند. تفکیک و تعیین مرز دقیق واحدهای سنگ شناسی و جداسازی رخنمون واحدهای سنگ شناسی مناطق کوهستانی از مواد موجود در دشت ها که حاصل نهشته های تخریبی سنگ های کوهستانی است، دشوار می­باشد. در تحقیق حاضر در نظر است تا با تلفیق زمین ریخت شناسی و دورسنجی ابتدا واحدهای زمین ریخت شناسی کوهستانی و دشتی تفکیک شده و سپس واریزه های آهکی (سنگ های کوهستانی) از سازندهای غیرآهکی (نهشته های دشتی) با دقت مناسب تفکیک شوند. با انجام تحقیق حاضر به کمک داده های ماهواره ای لندست و تکنیک های مختلف پردازش تصویر نظیر نسبت گیری باندها، تجزیه مؤلفه های اصلی و تجزیۀ عاملی، مناسب ترین شاخص های تفکیک کننده واحدهای سنگی انتخاب و نقشۀ شناسایی واحدهای سنگی با ضریب مقایسۀ نقشه (کاپا) 51/0 به دست آمد. نهایتاً با هم پوشانی نقشۀ حاصل با نقشه واحدهای زمین ریخت شناسی و تفکیک مرز واریزه های آهکی در دشت ها از سازندهای غیرآهکی درکوه ها دقت نقشه سنگ شناسی به 73% افزایش یافت سمانه پورمحمدی http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2023&sid=1&slc_lang=fa  از مشکلات مربوط به خاک های رسی در بستر روسازی راه ها تورم آن ها در اثر جذب رطوبت است، که باعث ناهمواری سطح روسازی و یا شکست آن می شود.  یکی از روش های برخورد با مشکل تورم خاک های رسی در راه سازی، تثبیت آن ها با مواد افزودنی است. این مقاله به بررسی تأثیر سه نوع مادۀ افزودنی بر تورم دو نوع خاک رس می پردازد. افزودنی های استفاده شده شامل دو نوع تثبیت کنندۀ متعارف آهک و سیمان، و یک نوع تثبیت کنندۀ غیرمتعارف نانوپلیمر  CBR PLUS است. این مواد با درصدهای مختلف به دو نوع خاک رس، که یکی دامنۀ خمیری کم و دیگری دامنۀ خمیری زیاد دارد، افزوده شد و حدود اتربرگ، و تورم خاک در زمان های مختلف از 2 تا 96 ساعت اندازه گیری شده است. نتایج نشان می دهد که مادۀ CBR PLUS  تأثیر بیش تری در کاهش تورم خاک های با دامنۀ خمیری زیاد دارد و تورم را تا 15 برابر کاهش می دهد، اما آهک و سیمان آن را 10 برابر کاهش می دهند. در خاک رس با دامنۀ خمیری کم تأثیر سیمان در کاهش تورم بیش از آهک و CBR PLUS است. افزودن 7% سیمان تورم را 14برابر کاهش داده و همین مقدار آهک آن را تا 6 برابر کاهش می دهد. هم چنین، در خاک های رسی با دامنه خمیری کم و زیاد، به ترتیب، سیمان و CBR PLUS دامنۀ خمیری را بیش از دو ماده دیگر کاهش می دهند حسن طاهرخانی http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2058&sid=1&slc_lang=fa از آن جاکه استفاده از سازه های خاک مسلح در مناطق لرزه خیز روز به روز در حال افزایش است، بررسی رفتار لرزه ای این سازه ها اهمیت می یابد. در این تحقیق، به بررسی رفتار لرزه ای دیوارهای حایل خاک مسلح شده با تسمه های پلیمری می پردازیم. برای تحلیل حساسیت، تأثیر فراسنج های طول مسلح کننده ها، نحوۀ اجرای مسلح کننده ها، بیشینۀ شتاب موج ورودی و فرکانس موج ورودی که اثر چشم گیری بر تغییر شکل ها دارند بررسی می شود. مشکل عمدۀ تحلیل های دینامیکی زمان بر بودن آن ها با استفاده از نرم افزارهای عددی است. از این رو، مناسب ترین و ساده ترین راه حل، تعیین ضرایبی معادل است که به واسطۀ آن بتوان تغییر مکان های دیوار را از دو روش شبه استاتیکی و دینامیکی به یک دیگر هم گرا کرد تا با استفاده از تحلیل های شبه استاتیکی که زمان بسیار کم تری نسبت به تحلیل های دینامیکی می گیرند، به طراحی نسبتاً دقیقی دست یافت.  به این منظور با در نظر گرفتن تغییر مکان افقی دیوار به عنوان مبنای مقایسه، ضریب شتاب افقی معادل زلزله برای مدل ارائه می شود مریم یزدی http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2057&sid=1&slc_lang=fa از مهم ترین چالش­ها در پروژه­های عمرانی، علاوه بر طراحی و اجرای آن ها، کنترل ایمنی و پایداری اجزای مختلف آن در طول دوران ساختمان و بهره­برداری است. هدف این تحقیق، تدقیق سطح ایستابی آب در بدنه و تکیه­گاه­های سد خاکی شاه­قاسم واقع در نزدیکی شهر یاسوج با استفاده از داده­های ثبت­شده است. درون یابی با روش­های زمین آماری کریجینگ ساده، کریجینگ معمولی و میانگین متحرک وزنی برای مدل­های کروی، نمایی و گوسی انجام گرفت. برای مقایسۀ آماری مدل­ها از شاخص­های آماری MBE، MAE، RMSE وGSD  استفاده شد. نتایج نشان داد که روش کریجینگ ساده با مدل گوسی بهترین روش درون یابی سطح ایستابی آب سد خاکی شاه­قاسم است. روش­های کریجینگ معمولی با مدل گوسی و کریجینگ معمولی با مدل کروی در اولویت­های بعدی قرار دارند. روش میانگین متحرک وزنی با توان­های مختلف دارای خطای بیش تری نسبت به روش­های کریجینگ است. با بررسی نقشه­ها، احتمال وجود یک حفره در این قسمت از سد دور از انتظار نیست. وجود حفره احتمالی سبب می­شود که به مرور زمان آب مخزن سد تخلیه شده و سرانجام ممکن است باعث بروز پدیده زیرشویی ­شود که در مجموع برای پایداری سد خطرناک است سعید نورائی نژاد http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2018&sid=1&slc_lang=fa امروزه استفاده از بتن های سنگین به عنوان سپر محافظ در مقابل پرتوهای پرانرژی گاما بسیار متداول است. در تولید بتن های سنگین می توان از سرباره سرب به عنوان مصالح اولیه استفاده کرد. کاربرد سرباره سرب در تولید بلوک های بتنی موجب صرفه جویی در استفاده از منابع طبیعی و هم چنین کاهش مشکلات زیست محیطی ناشی از ذخیره سازی این ضایعات صنعتی می‏شود. در عین حال بتن تولیدی نیز به دلیل وجود عناصر فلزی سنگین با عدد اتمی بالا می‏تواند به عنوان یک حفاظ مؤثر در مقابل تابش پرتوهای گاما استفاده شود. تحقیق حاضر به بررسی امکان استفاده از سرباره سرب تولیدی در فرآیند بازیافت باتری های سربی به عنوان سنگ دانه در تولید بتن می‏پردازد. برای این منظور مقاومت مکانیکی و ضریب تضعیف پرتو گاما برای نمونه های سیمانی تهیه شده با جای گزینی 40 تا 60 درصد سرباره سرب به جای سنگ دانه طبیعی اندازه گیری ‏شده است. هم چنین تأثیر 1 تا 5 درصد پودر سرب در زمان گیرش نمونه های سیمانی اندازه گیری شد. نتایج آزمایش ها نشان می دهد که با افزایش میزان سرباره سرب، چگالی، مقاومت مکانیکی و ضریب تضعیف پرتو گاما برای نمونه های سیمانی افزایش قابل توجه پیدا می کند، ولی افزودن پودر سرب به خمیر سیمان زمان گیرش آن را شبیه سیمان های دیرگیر به تأخیر می اندازد. به طورکلی، ساخت بتن سرباره سرب مناسب با کم ترین ضخامت، هزینه ساخت حفاظ را کاهش داده و بیش ترین میزان تضعیف را فراهم می‏کند. علی محمد آجرلو http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=2021&sid=1&slc_lang=fa متوسط سرعت موج برشی در سی متر بالایی علی رغم ضعف های متعدد در بیان دقیق ویژگی­های دینامیکی ساختگاه هم چنان یکی از پارامترهای مورد اعتماد در طبقه بندی لرزه­ای زمین از نظر آیین نامه­های مختلف است. در تحقیق حاضر نتایج ارزیابی سرعت موج برشی در 79 نقطه از شهر مشهد بررسی شده و روابط تجربی بین میانگین سرعت موج برشی در 30 متر فوقانی خاک با عمق­های کم تر به دست آمده است. هم چنین با توجه به اطلاعات پروفیل سرعت در 79 گمانه مزبور و نیز داده های پریود تشدید موجود از شهر مشهد عمق مناسب برای تحلیل دینامیکی اثر آبرفت در محدوده شهر مشهد پیشنهاد شده است. بر این اساس عمق کاوش پروفیل سرعت لازم برای بررسی تحلیل اثر آبرفت در شهر مشهد به جز نواحی جنوبی و شمالی که در حاشیۀ ارتفاعات قرار دارد بیش از 30 متر است. این عمق برای بخش­های مرکزی، شرق و شمال شرق شهر که پریود تشدید بیش از 7/0 ثانیه دارند به 80 متر نیز می رسد. از این رو، عمق کاوش 30 متر در شهر مشهد تنها برای طبقه بندی زمین از نظر آیین نامه مناسب است و برای تحلیل­های تئوری نیازمند تحقیقات عمیق­تر هستیم. روزبه یزدانفر