http://jeg.khu.ac.ir نشریه زمین شناسی مهندسی - مقالات نشریه - سال 1404 جلد19 شماره3 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1404/9/10 http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=3171&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span dir="RTL" lang="FA">در بهار سال 1398 پس از یک دوره بارندگی نامتعارف بخصوص در انتهای زمستان سال قبل، چندین زمین لغزش در روستای تلوبین رخ داد که منجر به تخریب 12 خانه و آسیب به جاده و خط انتقال گاز شد. لذا این تحقیق به منظور بررسی مکانیسم رخداد این زمین لغزش ها صورت پذیرفت. بدین منظور روند انجام این پژوهش در غالب </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">چهار مرحله شامل مطالعات کتابخانه ای، کاوش</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">های صحرایی، مطالعات آزمایشگاهی و ارزیابی مکانیسم لغزش توسط نرم افزار&nbsp;</span></span></span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;">Slide6.20</span></span></span><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span dir="RTL" lang="AR-SA">&nbsp; </span><span dir="RTL" lang="FA">طرح ریزی گردید. در طی کاوش های صحرایی پروفیل های مستعد به لغزش شناسایی شد و نمونه های دست خورده و دست نخورده مناسب از آن ها تهیه گردید. از نمونه های دست خورده برای انجام آزمایش هایی نظیر </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">دانه بندی، حدود آتربرگ، کلسیمتری، XRD&nbsp; و SEM&nbsp; استفاده شد. تعداد 27 نمونه دست نخورده جهت انجام آزمون برش مستقیم در شرایط رطوبتی متفاوت تهیه شد. در نهایت بر مبنای مشخصات هندسی شیب ها (طول، شیب و لایه بندی) و همچنین پارامترهای مقاومت برشی </span><span dir="RTL" lang="FA">بدست آمده </span><span dir="RTL" lang="AR-SA">شامل زاویه اصطکاک داخلی و چسبندگی، پایداری پروفیل های مورد مطالعه در نرم افزار اسلاید </span><span dir="RTL" lang="FA">در شرایط</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">رطوبتی متفاوت و در حالت استاتیکی و شبه استاتیکی انجام گرفت</span>.<span dir="RTL" lang="AR-SA"> نتایج ضریب اطمینان های بدست آمده نشان داد که تمامی پروفیل ها در شرایط اشباع استاتیکی در آستانه لغزش بوده و در شرایط اشباع شبه استاتیکی قطعا خواهد لغزید. در نهایت حساسیت بالای مصالح مارنی دامنه ها به تغییرات رطوبت و همچنین بارندگی غیر طبیعی بخصوص در بهمن و اسفند 1397، به عنوان عوامل اصلی موثر در رخداد این لغزش ها شناسایی گردید.</span></span></span></span></span></div> علی اکبر مومنی http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=3182&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="FA">در این پژوهش به بررسی هیدروشیمی و وضعیت آلودگی منابع آب زیرزمینی در محدوده شهر بیرجند پرداخته شده است. به منظور تعیین کیفیت آب و شناسایی منشأ آلودگی، از ۲۲ حلقه چاه، ۱۲ رشته قنات و ۴ چشمه نمونه برداری شد. نتایج حاصل از تحلیل های فیزیکی و شیمیایی نشان داد که هدایت الکتریکی بین ۳۰۰ تا ۸۰۰۰ میکروزیمنس بر سانتی متر و PH</span>&nbsp;&nbsp;<span dir="RTL" lang="FA">بین ۷/۲۳ تا ۸/۷۱ متغیر است. بر اساس نمودار پایپر، تیپ غالب آب ها در منطقه کلروره، سولفاته و بی کربناته است. در برخی منابع، غلظت نیترات از حد مجاز سازمان بهداشت جهانی (50 میلی گرم در لیتر)</span> <span dir="RTL" lang="FA">فراتر رفته که نشانگر تأثیر فاضلاب شهری و پساب کشاورزی است. نسبت های یونی بیانگر نقش فرآیندهای انحلال هالیت و ژیپس و واکنش های تبادل یونی در کنترل ترکیب شیمی آب می باشد. ارزیابی خطر سلامت نشان داد که هرچند بیشتر منابع برای بزرگسالان در محدوده بی خطر قرار دارند، برخی چاه ها و قنوات برای نوزادان و کودکان خطرپذیری بالایی دارند</span>.<span dir="RTL"> هدف نهایی این پژوهش ارائه یک چارچوب علمی برای درک فرآیندهای زمین شیمیایی کنترل کننده کیفیت آب و شناسایی مناطق پرخطر جهت برنامه ریزی و مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی دشت بیرجند است.</span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span cen="" mt="" style="font-family:" tw=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span></span> رضا جهانشاهی http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=3177&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt">شناسایی و بررسی عوامل مؤثر بر تشکیل کارست های گچی یکی از موضوعات جدید و جذاب در سه دهه اخیر است. مقاومت پایین گچ به همراه فرایند انحلال و شکل پذیری آن در مقیاس زمان انسانی باعث تشکیل کارست های گچی، حفرات و غارها در سازندهایی که شامل لایه های گچی هستند، می گردد که این پدیده می تواند تأثیر بسیار مخربی بر ویژگی های مهندسی زمین همچون ظرفیت باربری، نشست پذیری و غیره به خصوص در سایت های دارای صنایع سنگین همچون پتروشیمی ها به دلیل قرارگیری مخازن بزرگ و تأسیسات آن ها بر سطح زمین داشته باشد. بنابراین شناسایی و مطالعه آن ها برای احداث و نگهداری سازه های مختلف مهندسی بسیار حائز اهمیت است. بر این اساس در این پژوهش کارست های گچی زیرسطحی مجتمع پتروشیمی مسجدسلیمان با استفاده از تلفیق روش ژئوفیزیکی غیر مخرب (GPR)&nbsp;در 24 پروفیل به طول کل 2307 متر (مجموع دو آنتن) و روش ژئوتکنیکی (حفر&nbsp; 113 گمانه در اعماق 40-20 متر) مورد ارزیابی قرار گرفت و پس از تحلیل و بررسی داده ها، تعداد 32 مورد کارست گچی زیرسطحی در اعماق 36-4 متری مورد شناسایی قرار گرفت. در ادامه با بررسی و پردازش تصویر ماهواره ای کرونا مربوط به نیم قرن پیش الگوی مجاری آب سطحی و با اندازه گیری عمق آب در گمانه ها، نقشه های سطح و جهت جریان آب زیرزمینی منطقه ترسیم و مشخص گردید عمده حضور کارست های گچی در محل تجمع جریان آب زیرزمینی می باشد. درنهایت با نمونه برداری از آب زیرزمینی و انجام آزمایش های شیمی آب میانگین مقدار سولفات آب زیرزمینی 1480ppm&nbsp; به دست آمد که این شرایط محیطی ازنظر هجوم سولفات شدید می باشد.</span></span></span></span></div> ماشااله خامه چیان http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=3181&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="FA">مقاومت کششی یکی از خواص مکانیکی مواد شکننده است که نقش تعیین کننده ای در پایداری بسیاری از سازه های عمرانی و معدنی ایفا می کند. آزمایش برزیلی به عنوان رایج ترین روش غیرمستقیم تعیین مقاومت کششی مورداستفاده قرار می گیرد. در این آزمایش فرض بر این است که ترک کششی در مرکز نمونه ایجادشده و در راستای محور بارگذاری گسترش می یابد. اما نحوه شکست در این آزمایش، از مباحث چالش برانگیز در این آزمون بوده است و استفاده از صفحات دارای انحناء برای متمرکز شدن تنش کششی در مرکز نمونه توصیه شده است. در این پژوهش سعی بر آن است، تأثیر انحنای فک های بارگذاری بر مقاومت کششی و الگوهای شکست موردبررسی قرار گیرد. برای این منظور از پنج نوع فک با نسبت انحناء 0، 0/50، 0/57، 0/67 و 0/80 برای تحلیل اثر انحنای فک ها استفاده شد و تمامی آزمایش ها با دوربین تصویربرداری پرسرعت ثبت گردید تا فرآیند شروع و گسترش ترک ها به طور دقیق تحلیل شود. نظر به&nbsp; ماهیت ناهمگن مواد سنگی و جهت جلوگیری از تأثیر آن بر نتایج، از نمونه مصنوعی بهره گرفته شد و در هر نسبت انحناء، پنج نمونه مورد آزمایش قرار گرفت. نتایج نشان داد که افزایش نسبت انحناء باعث افزایش مقدار مقاومت کششی تخمین زده می شود. در نسبت انحناء صفرتا 0/67، این مقدار افزایش ناچیز بوده، &nbsp;اما در نسبت 0/80 نسبت به 0/67 حدود 48 درصد افزایش داشته است. بررسی نحوه شکست نمونه ها نشان داد که با افزایش انحناء به نسبت 0/80 نوع شکست به حالت نامعتبر و آشفته همراه با ترک های برشی ثانویه و گسترش نامنظم ترک اصلی تغییر یافت. </span></span></span></span></span></div> مجتبی بهاالدینی http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=3176&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span dir="RTL" lang="FA">در این تحقیق اثر آلاینده دی متیل فتالات بر خواص فیزیکی و مکانیکی خاک رسی و امکان بهسازی آن با استفاده از دو ماده افزودنی آهک هیدراته و منیزیم اکسید با انجام آزمایشات آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. خاک رسی به صورت مصنوعی با ماده دی متیل فتالات در آزمایشگاه آلوده گردید. مواد افزودنی آهک و منیزیم اکسید با درصد های وزنی 5%، 10% و 15% به خاک طبیعی و خاک آلوده اضافه و مخلوط گردید. آزمایش های انجام شده به منظور بررسی خواص فیزیکی و مکانیکی خاک رسی آلوده شده به دی متیل فتالات در این تحقیق شامل حدود اتربرگ، تراکم، مقاومت فشاری تک محوری و میکروسکوپ الکترونی روبشی&nbsp; (SEM)&nbsp;</span><span dir="RTL" lang="FA">&nbsp;روی نمونه های مختلف می باشد. نمونه های مقاومتی به روش تراکم استاتیکی تهیه شدند و آزمایشات مقاومتی در زمان های عمل آوری 7، 14 و 28 روزه صوررت گرفت. نتایج نشان داد که افزودن دی متیل فتالات به منجر کاهش مقادیر حدود اتبرگ، پارامتر های تراکمی (وزن واحد حجم خشک ماکزیمم و رطوبت بهینه) و مقاومت فشاری خاک در مقایسه با خاک طبیعی می شود. نتایج مقاومت فشاری نشان داد افزودن 10% از آهک و یا منیزیم اکسید سبب کاهش مقاومت نمونه ها می شود به عنوان مثال در زمان عمل آوری 14 روز برای 10% از آهک و منیزیم اکسید سبب کاهش مقاومت نمونه های خاک آلوده به ترتیب به میزان 43/4%&nbsp; و 63/8% نسبت به 5% از این مواد افزودنی می گردد. علاوه بر این، مقایسه نتایج نمونه های بهسازی شده با یکدیگر نشان داد که برای درصد های بالای افزودنی منیزیم اکسید و یا آهک سبب بهسازی خاک آلوده می گردد و همچنین مقادیر E₅₀&nbsp;&nbsp;</span><span dir="RTL" lang="FA">برای آزمایش های مقاومتی در حالات مختلف محاسبه گردید. نتایج </span><span lang="EN-GB">SEM</span><span dir="RTL" lang="FA"> هم نشان دهنده آن است که واکنش های شیمیایی بین ماده افزودنی و خاک صورت گرفته است.</span></span></span></span></span></div> علی رئیسی استبرق http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=3156&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="FA">سامانه انتقال آب سبزکوه به عنوان یک طرح انتقال آب بین</span> <span dir="RTL" lang="FA"> حوضه ای در منطقه سبزکوه استان چهارمحال و بختیاری و از سرشاخه های رود کارون برنامه ریزی شد. این طرح در ابتدا شامل بند انحرافی، کانال روباز و تونل بود. در مطالعات امکان سنجی و اولیه به مخاطرات زیست محیطی ناشی از اجرای طرح بر تالاب چغاخور، اکوسیستم و منابع آب زیرزمینی منطقه، به قدر کفایت اهمیت داده نشد. تنها به دلیل مشکلات تملک زمین در منطقه جنگلی چارطاق، مسیر تونل تغییر کرد و کانال نیز حذف شد. در این راستا، کلیات طرح به بند انحرافی و تونل به طول 11 کیلومتر افزایش پیدا کرد. این در حالیست که در انتخاب مسیر نهایی نیز مخاطرات زمین شناسی و زیست محیطی محدوده طرح به طور کامل بررسی نشد. پس از 484 متر حفاری، برخورد به گسل سولقان و هجوم یکباره آب با دبی 100 لیتر بر ثانیه و روان شدگی جبهه کار حفاری، موجب گیرکردن ماشین حفاری شد. در ادامه، زهکشی آب موجب خشک شدن چشمه آلوقره و کم آب شدن چشمه شیرکشته و تبعات زیست محیطی و اجتماعی منفی در منطقه شد. در این راستا، آزادسازی TBM&nbsp;&nbsp;</span><span dir="RTL" lang="FA">با ساخت دو گالری کناری و تزریق و زهکشی انجام شد. در نهایت با توجه به مشکلات به وجود آمده عملیات حفاری تونل متوقف شد. چالش های به وجود آمده در این پروژه، لزوم بررسی جامع و برنامه ریزی در انتخاب مسیر و </span>TBM <span dir="RTL" lang="FA">همچنین ارزیابی زیست محیطی در تمام مراحل و بررسی اندرکنش آن ها با یکدیگر را نشان می دهد.</span></span></span></span></span></div> مجید طارمی