http://jeg.khu.ac.ir نشریه زمین شناسی مهندسی - مقالات نشریه - سال 1388 جلد3 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1388/8/10 http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=327&sid=1&slc_lang=fa در پژوهش حاضر بر اساس تحلیل نتایج بررسی های میکروترمور در 200 نقطه از شهر مشهد به روش نسبت طیفی و اطلاعات پروفیل سرعت موج برشی در 62 نقطه رابطهٔ توانی بین پریود تشدید و ضخامت آبرفت در شهر مشهد به دست آمده و بر مبنای آن نقشه هم ضخامت آبرفت و مقاطع عرضی از شرایط زیر سطحی شهر تهیه شده است. با توجه به رابطهٔ مذکور، حداکثر ضخامت آبرفت در جنوب شرق شهر حدود 200 متر به دست آمده است. ضخامت آبرفت به طرف ارتفاعات جنوب و جنوب غرب و هم چنین به طرف گسل شمال مشهد در محدودهٔ خواجه ربیع کاهش می یابد. http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=328&sid=1&slc_lang=fa برآورد ویژگی های هیدروژئولوژیکی تودهٔ سنگ و پیش بینی میزان جریان آب از بحث های حیاتی و جدی در مهندسی سنگ به شمار می رود. از آن جا که در تودهٔ سنگ های درز و شکاف دار ناپیوستگی ها مسیرهای اصلی جریان آب را به وجود می آورند، مشخصات آن ها تأثیر چشم گیری بر آب گذری خواهد داشت. با وجود تحقیقات فراوان هنوز روش مناسبی که رابطه مشخصی بین همه پارامترها و میزان آب گذری برقرار کند وجود ندارد. امروزه شبکه های عصبی ابزار قدرتمندی برای حل مسائل پیچیده از قبیل پیش بینی، تشخیص الگو و طبقه بندی انواع متغیرها هستند. در این تحقیق به کمک نوعی شبکهٔ عصبی مصنوعی، رفتار و مقدار آب گذری تودهٔ سنگ های گرانودیوریتی ساختگاه سد شور-جیرفت از روی برخی وی‍ژگی ناپیوستگی ها از جمله شاخص کیفی سنگ، فراوانی درزه ها، بازشدگی، چگالی وزنی درزه، زون های خرد شده و عمق پیش بینی شده است. رابطهٔ این پارامتر ها با آب گذری با روش آماری رگرسیون چند متغیره نیز بررسی شده است. داده های به کار رفته در آموزش و آزمایش این شبکهٔ عصبی شامل نتایج مربوط به 304 آزمایش لوژن در تودهٔ سنگ های گرانودیوریتی ساخت گاه سد شور-جیرفت است. شبکهٔ عصبی پرسپترون چندلایه با قاعده پس انتشار خطا با الگوریتم آموزش Levenberg-Marquardt در این تحقیق استفاده شده است. این بررسی های نشان می دهد که شبکهٔ عصبی مصنوعی از توانایی فراوانی در حل چنین مسائلی برخوردار است. http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=329&sid=1&slc_lang=fa در این مقاله از یک پی منفرد صلب با ابعاد و پارامترهای هندسی مشخص بر روی خاک ماسهٔ رس دار استفاده شده است. مدل مذکور با نرم افزار تحلیلی FLAC به روش تفاضل محدود در حالت استاتیکی و تحت مؤلفهٔ قائم شتاب زمین حاصل از سه شتاب نگاشت زلزله، تحلیل شده است. هم چنین تحلیل های دینامیکی با درصدهای مختلف سیمان مجددا تکرار شده است. منحنی های نشست- بار در حالت استاتیکی و دینامیکی مقایسه شده و میزان ظرفیت باربری در این حالت ها بررسی شده است. پس از این تحلیل ها با تغییر پارامترهای الاستیک و پلاستیک خاک، بر اثر تزریق درصدهای مختلف سیمان (2، 4 و6 درصد)، مجدداً تحلیل ها برای ترسیم نمودار نشست- بار انجام شده و ظرفیت های باربری در حالت های مختلف با یک دیگر مقایسه شده اند. نتایج تحلیل ها نشان می دهد که با اضافه کردن 2، 4 و 6 درصد سیمان با شرایط خاص که در این پژوهش به آن اشاره می شود، ظرفیت باربری دینامیکی به ترتیب 7/2، 2/4 و 0/7 درصد، نسبت به خاک معمولی، افزایش می یابد http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=330&sid=1&slc_lang=fa اختلاط آب های با ترکیب شیمیایی متفاوت به ایجاد مخلوطی منجر می شود که معمولاً توانایی چشم گیری در انحلال کربنات ها دارد. این پدیده در سطح ایستابی که محل اختلاط مؤلفه های مختلف آب است، اتفاق می افتد. در این مقاله افزایش تخلخل تحت تأثیر این نوع انحلال در لنز آب شیرین سفره های ساحلی بررسی شده است. برای محاسبه توسعهٔ تخلخل، از ادغام پتانسیل انحلال با مدل جریان با دانسیته متغیر و انتقال اجزای محلول استفاده شده است. تأثیر افزایش تراوایی بر روی میزان افزایش تخلخل نیز بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که بیش ترین افزایش تخلخل در چند متر زیر سطح ایستابی و در لبهٔ فعال لنز آب شیرین (تا فاصلهٔ 40 متری از ساحل) اتفاق می افتد. میزان افزایش تخلخل در این ناحیه 3-10×6/0 درصد در سال محاسبه شد. افزایش سرعت با تغییرات تراوایی این میزان را 25% افزایش می دهد. http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=331&sid=1&slc_lang=fa این پژوهش به منظور ارائه مدلی ساده برای ساختار سرعتی پوسته در منطقهٔ غرب ایران انجام شده است. هدف این پژوهش به کارگیری نتایج آن به عنوان مدل اولیه به روشJoint Inversion، برای بررسی دقیق تر ساختار سرعتی پوستهٔ منطقه بوده است. در این پژوهش لرزه-نگاشت های زمین لرزه های ثبت شده در شبکه لرزه نگاری دوره کوتاه کرمانشاه متعلق به مؤسسهٔ ژئوفیزیک و ایستگاه لرزه نگاری باند پهن سنندج وابسته به پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله در بازهٔ زمانی دی ماه 1384 تا بهمن ماه 1387 (ژانویه 2004 تا ژانویه 2008) استفاده شده است. برای تهیهٔ منحنی های زمان- مسافت، لازم بود که زمین لرزه ها و ایستگاه ها در یک امتداد باشند. بدین منظور پنج مسیری که دارای شرایط فوق بودند انتخاب شده و زمین لرزه- های واقع بر این مسیر ها از بین کل داده ها (3000 زمین لرزه) با ≤mb≤6 2 جدا شد که شامل 278 زمین لرزه با 3.0 mb≥ و فاصله کانونی 10 تا 750 کیلومتر بود. با رسم منحنی های زمان- مسافت زمین لرزه ها برای هر کدام از مسیر های مذکور، دو لایه مشخص کنراد و موهو در منطقه مشاهده شد و سرعت انتشار موج های P‏ و S و عمق تقریبی لایه ها به دست آمد. سپس با تدوین یک برنامه رایانه ای، اولین رسید های امواج مستقیم و شکست مرزی طی یک فرآیند مدل سازی مستقیم (Forward Modeling) محاسبه و مقادیر سرعت ها و عمق ها و همچنین مختصات مکانی و زمانی زمین لرزه ها تعدیل شده و مدل نهایی به دست آمد. در این فرآیند از زمین لرزه هایی با 4 mb≥ استفاده شد. لازم به توضیح است که خطای RMS در تعیین زمان سیر (یا به عبارتی محل وقوع زمین لرزه) همهٔ زمین لرزه های مطرح در مراحل مذکور، حداکثر 26/0 ثانیه و حداقل 01/0 ثانیه بود. بر اساس مدل مذکور سرعت موج P در پوسته غرب ایران 07/0±23/6 و در گوشتهٔ بالایی 08/0±08/8 کیلومتر بر ثانیه به دست آمد. سرعت تقریبی موج S در پوسته و گوشتهٔ بالایی در این منطقه به ترتیب 06/0±64/3 و 01/0±70/4 کیلومتر بر ثانیه است. ژرفای ناپیوستگی های کنراد و موهو نیزدر منطقهٔ پژوهش، به ترتیب2±11و3±43 کیلومتر تعیین شد. نتایج به دست آمده، هم خوانی خوبی با بررسی های گرانی سنجی نشان می دهد. http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=333&sid=1&slc_lang=fa دشت زیدون دارای اقلیمی نیمه خشک است و هر چند آب زیرزمینی منطقه از نظر کیفی غیرقابل شرب است ولی برای آبیاری مناسب است. برداشت از آب زیرزمینی و روند افزایشی آن جهت آبیاری در این منطقه، احتمالاً باعث ایجاد شرایط بحرانی از لحاظ تأمین نیاز آبی خواهد شد. مهم ترین منابع تأمین کنندهٔ نیاز آبی در این منطقه سفرهٔٔ آب دار زیدون و رودخانهٔ زهره هستند. استفاده از آب زیرزمینی برای آبیاری به طور ویژه در مناطقی که فاصلهٔ زیادی تا رودخانهٔٔ زهره دارند، به دلایلی همچون هزینهٔ کم تر و کیفیت بهتر بر آب رودخانه ترجیح داده می شود. برداشت بی رویه از سفرهٔٔ آب دار موجب افت سطح ایستایی در طی چند سال گذشته شده است. به منظور جلوگیری از بروز شرایط بحرانی در منطقه بررسی های گسترده ای در زمینهٔ مدیریت منابع آب صورت گرفت. که شامل بررسی فیزیوگرافی، هواشناسی، هیدرولوژی، هیدروژئولوژی، هیدروشیمی و مورفولوژی است. بر اساس این بررسی ها مشخص شد که از نظر کمی و کیفی، تعدادی از آب راهه های فصلی بخش جنوبی منطقهٔ زیدون برای تأمین بخشی از نیاز آبی منطقه مناسب هستند. یکی از روش های بهینه جهت استفاده دراز مدت از این منابع آبی، تغذیه به درون سفرهٔٔ آب دار و برداشت در هنگام نیاز است. در این جهت نتایج بررسی های انجام شده با یکدیگر تلفیق گردیدند و روش های دگرش کانالی مناسب ترین روش برای تغذیهٔ مصنوعی در این منطقه شناخته شد. در نهایت با در نظر گرفتن شرایط موفولوژیکی، نفوذپذیری و نیاز آبی در بخش جنوبی دشت، یازده محل جهت اجرای روش های مدیریت منابع آب (تغذیهٔ مصنوعی) در این منطقه پیشنهاد شد که باعث افزایش بیش از یک میلیون و سیصد متر مکعب آب در سال به سفرهٔٔ آب دار می شود. http://c4i2016.khu.ac.ir/jeg/browse.php?a_id=332&sid=1&slc_lang=fa در این پژوهش پدیده فرار آب از تکیه گاه چپ سد مارون بررسی شده است. سد مذکور که با ارتفاع 170 متر بر روی رودخانه مارون در شمال بهبهان احداث شده و با تنظیم آب رودخانه ضمن تولید برق و کنترل سیلاب، آب مورد نیاز کشاورزی را نیز تامین می کند. محل سد در کوه های زاگرس و در تنگ تکاب دارد. در این ناحیه سری پیوسته ای از سنگ آهک های کارستی، مارن، شیل و ژیپس به صورت چین خورده و گسل خورده از سن کرتاسه تا پلیئوسن موجودند. عمدهٔ حفاری های زیرزمینی از جمله تونل های انحراف 1و 2 در تکیه گاه چپ سد صورت گرقته است. قبل از آب گیری دریاچه، پوشش بتنی در قسمت وسط تونل انحراف 2 ایجاد شد ولی بخش بالا دست تونل بدون پوشش باقی ماند. با آب گیری دریاچه سد، کانال های کارستی موجود درسازند آسماری در تکیه گاه چپ که تونل انحراف 2 را قطع می کنند فعال شده و فرار آب اتفاق افتاد. کل تراوش از تکیه گاه چپ سد به 10 مترمکعب در ثانیه رسید. بر اساس بررسی های زمین شناسی مهندسی تفصیلی اقدامات علاج بخش انجام و فرار آب کنترل شد. در این پژوهش به منظور ارزیابی وضعیت تراوش و شرایط کارستی شدن آزمایش های انحلال پذیری، XRD و XRF انجام شد. نتایج حاصله نشان می دهد که نقش هیدروژئولوژیکی درزه های اصلی عمود بر ساختمان زمین شناسی محل، نوع مواد پرکننده درزه ها و ترک های بین لایه ای در توسعه کارست و افزایش تراوش چشم گیر است. بنا بر این در مدت بهره برداری از سد به علت واگرایی مواد پرکننده درزه ها وگسترش دهانه ناپیوستگی ها افزایش میزان تراوش از تکیه گاه چپ محتمل است