دوره 26، شماره 81 - ( 4-1405 )
جلد 26 شماره 81 صفحات 0دوره0فصل__Se |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Jahanbani A, Shamie A, Fasihi H, Parizadi T. (2026). Modeling the factors affecting urban resilience against earthquake risk (Case study: Parsabad Moghan). jgs. 26(81),
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3759-fa.html
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3759-fa.html
جهانبانی آیت، شماعی علی، فصیحی حبیب اله، پریزادی طاهر.(1405). مدلسازی عوامل مؤثر بر تابآوری شهری در برابر مخاطره زمینلرزه (مطالعه موردی: پارس آباد مغان) تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 26 (81)
آیت جهانبانی*1 
، علی شماعی2 ، حبیب اله فصیحی2 ، طاهر پریزادی2
، علی شماعی2 ، حبیب اله فصیحی2 ، طاهر پریزادی2
1- دانشگاه خوارزمی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، jahanbani57@yahoo.com
2- دانشگاه خوارزمی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری
2- دانشگاه خوارزمی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری
چکیده: (9890 مشاهده)
تابآوری یکی از رویکردهای کاهش آسیبپذیری جوامع و تقویت تواناییهای مردم برای مقابله با خطرات ناشی از وقوع سوانح طبیعی بهویژه زمینلرزه است و دارای ابعاد اقتصادی، اجتماعی، نهادی، کالبدی و زیستمحیطی است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی از نوع اکتشافی است. پرسشنامه محقق ساخته با 102 گویه ابزار گردآوری داده های پژوهش بود. حجم نمونه براساس فرمول کوکران 386 و روش نمونه گیری نیز تصادفی ساده بود. تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل مسیر در بستر نرم افزار SPSS25 برای تحلیل داده ها و مدلسازی عوامل به کار گرفته شد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که شهر پارس آباد از نظر تابآوری اجتماعی و کالبدی دارای پایینترین امتیازات و در وضعیت متوسط متمایل به خوب؛ تابآوری زیستمحیطی در وضعیت متوسط، تابآوری نهادی و اقتصادی به ترتیب در وضعیت متمایل به وضعیت نامناسب قرار دارند. همچنین عامل بندی سؤالات، 13 عامل برای ابعاد اجتماعی (رفتار در حین بحران، آگاهی از بحران، آمادگی برای بحران، دانش، همکاری، اعتماد، همیاری، امانتداری، تعامل، دقت، نگرش، کمکهای اولیه و اقدامات ضروری)؛ 3 عامل (خسارت پذیری، جبرانپذیری و توانایی برگشت) برای ابعاد اقتصادی؛ 5 عامل (عملکرد نهادهای عمومی، عملکرد نهادهای نیمه عمومی، ارتباط نهادی، اقدامات نهادی و بستر نهادی) برای تابآوری نهادی؛ 4 عامل (فضای باز، مقاومت ساختمانی، دسترسی عمومی و دسترسی امدادی) برای تابآوری کالبدی و 3 عامل (عوامل محیطی، تغذیهای و خاک) برای تابآوری زیستمحیطی نشان داد. در نهایت مدلسازی شاخص های تاب آوری برای شهر پارس آباد ارایه گردید.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
فهرست منابع
1. احد نژاد روشتی محسن، جلیلی کریم، زلفی علی. (1390). مکان یابی بهینه محلهای اسکان موقت آسیب دیدگان ناشی از زلزله در مناطق شهری با استفاده از روشهای چند معیاری و GIS مطالعه موردی شهر زنجان. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۱۱ (۲۳) :۴۵-۶۱
2. باس، استفان؛ سلوارجو راما سامی، جینی دی دیپریک فدریکا باتیستا. (1389). مدیریت احتمال خطرپذیری ناشی از بحران، تحلیل سیستمی(کتاب راهنما)، ترجمه بیژن یاور، دانشگاه بینالمللی چابهار.
3. رضایی، محمدرضا. «تبیین تابآوری اجتماعات شهری به منظور کاهش اثرات سوانح طبیعی(زلزله)؛ مطالعه موردی: کلانشهر تهران»، رساله دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، 1389.
4. رضایی، محمدرضا؛ عسگری، علی؛ پرهیزگار، علی و سیاوش شایان. (1390). تبیین مفهومی تابآوری شاخص سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع محور (CBDM)، فصلنامه مدرس علوم انسانی، برنامهریزی آمایش فضا، 15 (4)، 41-19.
5. شماعی علی، عظیمی آزاده، فرجی ملایی امین. (1390). بررسی و تحلیل سلسله مراتب آسیب پذیری محلات شهر بابلسر به منظور کاهش خطرات زلزله. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۱۱ (۲۰) :۱۰۷-۱۲۷
6. صفاری امیر، ساسان پور فرزانه، موسی وند جعفر. (1390). ارزیابی آسیب پذیری مناطق شهری در برابر خطر سیل با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و منطق فازی مطالعه موردی: منطقه ۳ تهران. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۱۱ (۲۰) :۱۲۹-۱۵۰
7. عینالی جمشید، فراهانی حسین، جعفری نسرین. (1393). ارزیابی نقش سرمایه اجتماعی در کاهش اثرات سانحه زلزله دردهستان سجاسرود- شهرستان خدابنده. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۱۴ (۳۲) :۹۳-۱۱۵
8. موذنی، مهدی. «مدلسازی زمانی-مکانی روند توسعه شهرها با تاکید بر تغییرات کاربری اراضی با استفاده از مدل مارکوف-CA (مطالعه موردی:شهر پارس آباد)». پایاننامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم محیطی، دانشگاه تبریز، 1392.
9. مهندسین مشاور بانیان، (1380). طرح جامع شهر پارس آباد. سازمان مسکن و شهرسازی استان اردبیل.
10. میراسداللهی َشمسی سادات، متولی صدرالدین، جانباز قبادی غلامرضا. (1399). تحلیل تاب آوری سکونتگاه های شهری در برابر سیلاب با تاکید بر شاخص های اقتصادی و اجتماعی (مطالعه موردی : شهر گرگان). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. ۲۰ (۵۹) :۱۳۷-۱۵۵.
11. سازمان زمین-شناسی و اکتشافات معدنی ایران( 1391). گزارش مقدماتی زمین لرزه ورزقان – اهر.
12. Hessami, K., Pantosti, D., Tabassi, H., Shabanian, E., Abbassi, M. R., Feghhi, K., and Solaymani, S.( 2003). Paleoearthquakes and slip rates of the North Tabriz Fault, NW Iran: preliminary results: Annals of Geophysics, 64, 903-915.
13. Alberti, M. & Marzluff, J. M. (2004). Ecological resilience in urban ecosystems: Linking urban patterns to human and ecological functions. Urban Ecosystems, 7(3): 241–265.
14. Amini Hosseini, K., & Izadkhah, Y. O. (2020). From “Earthquake and safety” school drills to “safe school-resilient communities”: A continuous attempt for promoting community-based disaster risk management in Iran. International Journal of Disaster Risk Reduction, 45, 101512. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2020.101512]
15. Barthel, S., Colding, S., Grahn, H., Erixon, H., Ernstson, C., Kärsten, L Torsvall, J. (2013). Principles of Socialecological Urbanism. KTH, Stockholm: TRITA-ARK.
16. Chuang, M.-T., Chen, T.-L., & Lin, Z.-H. (2020). A review of resilient practice based upon flood vulnerability in New Taipei City, Taiwan. International Journal of Disaster Risk Reduction, 46, 101494. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2020.101494]
17. Cutter, S. L., C. G. Burton, and C. T. Emrich. (2010). Disaster Resilience Indicators for Benchmarking Baseline Conditions. Journal of Homeland Security and Emergency Management 7 (1): Article 51, 1-22.
18. De Risi, R., & Goda, K. (2017). Probabilistic Earthquake-tsunami Hazard Assessment: The First Step Towards Resilient Coastal Communities. Procedia Engineering, 198, 1058–1069. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.proeng.2017.07.150]
19. Di Ludovico, D., D’Ovidio, G., & Santilli, D. (2020). Post-earthquake reconstruction as an opportunity for a sustainable reorganisation of transport and urban structure. Cities, 96, 102447. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.cities.2019.102447]
20. Eraydin, A. & Tasan-Kok, T. (2012). Resilience Thinking in Urban Planning. Science and Business Media: Vol 106, Springer.
21. Ernstson, H., Van der Leeuw, S., Redman, C., Meffert, D., Davis, G., Alfsen, C. & Elmqvist, T. (2010). Urban transitions: on urban resilience and human dominated ecosystems. A Journal of the Human Environment, 39(8): 531–545.
22. Feliciotti, A. Romice, O. & Porta, S. (2016). Design for change: five proxies for resilience in the urban form. Open House International, 41(4): 23-30.
23. Folke, C. (2006). Resilience: The emergence of a perspective for social ecological systems analyses. Global Environmental Change, 16, 253–267.
24. Giuliani, F., De Falco, A., & Cutini, V. (2020). The role of urban configuration during disasters. A scenario-based methodology for the post-earthquake emergency management of Italian historic centres. Safety Science, 127, 104700. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.ssci.2020.104700]
25. Godschalk, D. (2003). Urban Hazard Mitigation: Creating Resilient Cities. Natural Hazard. ASCE, 4(3): 136-143.
26. Hassler, U. & Kohler, N. (2014). Resilience in the built environment. Building Research and Information, 42(2): 119-129.
27. Holling, C.S.,)1973(. Resilience and stability of ecological Systems, Annual Review of Ecology and Systematics, 4,1-23.
28. Li, J., & Zhou, Y. (2020). Optimizing risk mitigation investment strategies for improving post-earthquake road network resilience. International Journal of Transportation Science and Technology. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.ijtst.2020.01.005]
29. Liu, L., Lin, Y., & Wang, S. (2014). Urban design for post-earthquake reconstruction: A case study of Wenchuan County, China. Habitat International, 41, 290–299. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2013.09.001]
30. Maguire B & Hagen PC,. (2007). Disasters and communities: understanding social resilience. The Australian Journal of Emergency Management, 22,16-20.
31. Mayunga J. S., (2007). Understanding and Applying the Concept of Community Disaster Resilience: A Capital-based Approach: A draft Working Paper Prepared for the Summer Academy for Social Vulnerability and Resilience Building, 22 - 28.
32. Moehle.j‚ Barkley.CH‚ Bonowitz .D ‚ Karlinsky.S‚ Maffei. J‚ Poland .CH (2009)‚ The Resilient City – A Way of Thinking about Preparedness, Mitigation, and Rebuilding‚ proceeded In Earthquake Engineering Annual Conference (NZSEE), 3-5.
33. Oggu, P., & Gopikrishna, K. (2020). Assessment of three-dimensional RC moment-resisting frames under repeated earthquakes. Structures, 26, 6–23. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.istruc.2020.03.039]
34. Robat Mili, R., Amini Hosseini, K., & Izadkhah, Y. O. (2018). Developing a holistic model for earthquake risk assessment and disaster management interventions in urban fabrics. International Journal of Disaster Risk Reduction, 27, 355–365. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2017.10.022]
35. Sharifi, A. & Yamagata, Y. (2016). Urban Resilience Assessment: Multiple Dimensions, Criteria, and Indicators. Onogawa, Japan: Assessment_Multiple_Dimensions_Criteria_and_Indicators.
36. Suárez, M. Gómez-Baggethun, M. Benayas, J. & Tilbury, D. (2016). Towards an Urban Resilience Index: A Case Study in 50 Spanish Cities. Sustainability, 8(8): 774, 1-19.
37. The Rockefeller Foundation. (2014). City Resilience Framework. NewYork City: Ove Arup & Partners International Limited
38. UNISDR, G. (2009). Global assessment report on disaster risk reduction. United Nations International Strategy for Disaster Reduction Secretariat Geneva, Switzerland.
39. Walker, B. & Salt, D. (2006). Resilience Thinking: Sustaining Ecosystems and People in a Changing World. Washington D.C, USA: Island Press
40. Wang, Y., Shen, J., Xiang, W., & Wang, J.-Q. (2018). Identifying characteristics of resilient urban communities through a case study method. Journal of Urban Management, 7(3), 141–151. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.jum.2018.11.004]
41. Yang, T., Wang, L., & Huang, L. (2020). Comparing three approaches to developing concentrated rural settlement after the Lushan Earthquake. Safety Science, 125, 104626. [DOI:https://doi.org/10.1016/j.ssci.2020.104626]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
This work is licensed under a Creative Commons — Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0)