دوره 26، شماره 81 - ( 4-1405 )
جلد 26 شماره 81 صفحات 0دوره0فصل__Se |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Derikvand S, nasiri B, ghaemi H, karampoor M, moradi M. (2026). Statistical analysis of Iran's heavy rains during sudden stratospheric warming. jgs. 26(81),
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-4198-fa.html
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-4198-fa.html
دریکوند ثریا، نصیری بهروز، قائمی هوشنگ، کرم پور مصطفی، مرادی محمد.(1405). تحلیل آماری بارشهای سنگین ایران در زمان وقوع گرمایش ناگهانی پوشنسپهر تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 26 (81)
ثریا دریکوند1 
، بهروز نصیری*2 ، هوشنگ قائمی3 ، مصطفی کرم پور4 ، محمد مرادی5
، بهروز نصیری*2 ، هوشنگ قائمی3 ، مصطفی کرم پور4 ، محمد مرادی5
1- دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران، لرستان. خرم آباد. شهرکت حمت.انتهای خ سی و دو متری منزل اقبالی
2- دانشیار گروه اقلیم شناسی دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران، لرستان .خرم اباد . قاضی اباد جنب پارک زیتون ،nasiri.b@lu.ac.ir
3- استاد پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران، تهران. پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو
4- استادیار گروه اقلیم شناسی دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران، دانشگاه لرستان. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. گروه جغرافیا
5- دانشیار پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایرن، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو
2- دانشیار گروه اقلیم شناسی دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران، لرستان .خرم اباد . قاضی اباد جنب پارک زیتون ،
3- استاد پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران، تهران. پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو
4- استادیار گروه اقلیم شناسی دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران، دانشگاه لرستان. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. گروه جغرافیا
5- دانشیار پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایرن، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو
چکیده: (9468 مشاهده)
گرمایش ناگهانی پوشن سپهری، به طور بارزی بر آب و هوای سطح زمین اثر گذار است. در این پژوهش تغییرات بارش در زمان رخ داد این پدیده مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، پس از آشکارسازی گرمایش های رخ داده در طول دورهی مورد مطالعه(1986-2020)، 18 گرمایش شناسایی شد. دهک 5 برای آستانهی نرمال و دهک 9 برای آستانهی بارشهای سنگین برای دادههای بارش 117 ایستگاه محاسبه شد. و میزان اختلاف از نرمال بارش به دو صورت بررسی شد. ابتدا، بارش در زمان وقوع گرمایش،با میانگین بلند مدت، به تفکیک ماه مقایسه شد و سپس روند تغییرات بارش در قبل، هم زمان و بعد از وقوع گرمایش بررسی شد. در نهایت این نتایج به دست آمدند. گرمایشهای رخ داده در هر ماه اثر یکسانی بر تغییرات بارش اعمال نمیکنند. در گرمایشهای رخ داده در ماه دسامبر، ژانویه و فوریه، شمالغرب در بیشترین تغییرات بارشی و بالاتر از نرمال به سر میبرد و درصد احتمال بارشهای بالای دهک 9، تا 65 درصد افزایش مییابد. نواحی غربی و جنوب غرب نیز دارای بارشهای بالاتر از میانگین هستند و نیز احتمال وقوع بارشهای سنگین، بالا میباشد. بارش در سواحل دریای خزر ارتباط معکوسی را با گرمایش نشان میدهد به طوری در تمام بررسیهای این پژوهش کمبود بارش در زمان رخ داد گرمایش در این نواحی چشمگیر است. مناطق جنوبی در تمام رخدادههای گرمایش دچار بارش کمتر از نرمال هستند. مرکز ایران در گرمایشهای ماه مارس دارای بارش بالاتر از میانگین میباشد. شرق ایران نیز در گرمایشهای ماه مارس دارای بارشهای شدیدی نسبت به نرمال میباشد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
اب و هواشناسی
فهرست منابع
1. جهانبخش اصل سعید؛ ساری صراف بهروز؛ عساکره حسین و شیرمحمدی سهیلا. (1401). شناسایی رخدادهای بارش فرین در غرب ایران (۲۰۱۶ - ۱۹۶۵). نشریه جغرافیا و برنامه ریزی, 26(79): 115-125.
2. حبیبی فریده(1386)، نقش سامانه های بندالی در چرخندزایی روی شرق دریای مدیترانه و بررسی نقش آن در سیل روی منطقه غرب ایران در مارس 2000، پژوهشهای جغرافیایی، 39(62): 127-109.
3. داورپناه غلامرضا. (1383). اثرات سیل و خشکسالی و ارائه راهکارهای مقابله با آنها. مجله آب و فاضلاب 15(1): 73-76.
4. عساکره، حسین؛ ورناصری قندعلی، نسرین(1401). توصیفی از تغییرات میانگین دههای بارش طی ماههای فصل گرم در ناحیهی خزری. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی. 21(64): 405-422.
5. فرجزاده اصل، منوچهر؛ احمدی، محمد؛ علیجانی، بهلول؛ قویدل رحیمی، یوسف؛ مفیدی، عباس؛ بابائیان، ایمان(1392). بررسی وردایی الگوهای پیوند از دور و اثر آنها بر بارش ایران، پژوهشکده اقلیم شناسی، 4(15)، 31-45.
6. قاسمی فر، الهام؛ ناصرپور، سمیه؛ آرزومندی، لیلی(1396)، شناسایی الگوهای سینوپتیکی بارش های سیل خیز غرب ایران. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی. 4(2): 69-86.
7. قویدل رحیمی، یوسف؛ احمدی، محمود؛ حاتمی، زرنه داریوش؛ رضایی، محمد(1393)، شناسایی الگوهای سینوپتیک بارش سنگین مولد سیلاب مخرب در شهرستان جیرفت. مجله جغرافیا (انجمن جغرافیای ایران)، شماره 41(12): 161-187.
8. قویدلرحیمی یوسف؛ حاتمی داریوش(1395). تحلیلی از اوضاع جوی بارش سنگین منجر به مخاطره سیل 8 اسفند 1388 ایوانغرب، مجله فضای جغرافیایی،16(55): 1-16.
9. کرمی خلیل؛ سرمد قادر؛ موسوی سید محمد(1397). شناسایی حالتهای بازتاب، جذب و انتشار امواج راسبی انتشار یابندهی بالاسو. مجله ژئوفیزیک ایران 12(2): 23-37.
10. کرم پور مصطفی؛ میریان، مینا (1397). واکاوی همدید سامانه های سیل زا در استان گلستان (مطالعه موردی: سیلاب 20 مرداد 1380). فضای جغرافیایی، شماره 62. 135-117.
11. گودرزی، مسعود؛ احمدی، حمزه؛ حسینی، سید اسعد(1396). بررسی ارتباط شاخص های پیوند از دور با مؤلفه های بارشی و دمایی (مطالعه موردی: ایستگاه همدید کرج). اکوهیدرولوژی.4(3)، 641-651.
12. محمدی حسین؛ فتاحی ابراهیم؛ شمسی پور علی اکبر؛ اکبری مهری(1391). تحلیل دینامیکی سامانههای سودانی و رخداد بارشهای سنگین در جنوب غرب ایران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی.12(24) 24-7.
13. مرادی، م ( 1399). ارتباط گرمایش ناگهانی پوشن سپهر نوع اصلی با تغییرات تاوه قطبی در دورهی آماری 2019-1979. مجله فیزیک زمین فضا، 46(3)، 620-603.
14. مرادی، م (1400). بررسی دوره زندگی گرمایش ناگهانی پوشنسپهر نوع اصلی در نیمکره شمالی. جغرافیا و مخاطرات محیطی، 9(4)، 120-105.
15. میریان مینا؛ کرم پور مصطفی؛ مرادی محمد؛ قائمی هوشنگ (1399). شناخت الگوهای دینامیکی و ترمودینامیکی بارشهای سنگین فراگیر زمستانه ایران در بازه زمانی 1960-2010 (مطالعه موردی بارش سنگین فراگیر 05/12/1974). پژوهشهای جغرافیای طبیعی (پژوهشهای جغرافیایی). 52(1 ). 95-111.
16. Baldwin, M. P., Dunkerton T. J. (2001), Stratospheric harbingers of anomalous weather regimes, Science 294: 581-584. DOI: 10.1126/science.1063315. [DOI:10.1126/science.1063315] [PMID]
17. Baldwin, M. P., Thompson, D. W. J., Shuckburgh, E. F., Norton, W. A. and Gillett, N. P., (2003), Weather from the stratosphere?, Science, 301: 317-319. DOI: 10.1126/science.1085688. [DOI:10.1126/science.1085688] [PMID]
18. Butler, A.; Seidel, D. J.; Hardiman, S. C.; Butchart, N,; Birner, T.; Match, A ( 2015). Defining sudden stratospheric warmings. Bulletin of the American Meteorological Society, 96(11), 1913-1928. [DOI:10.1175/BAMS-D-13-00173.1]
19. Black, R X., (2002), Stratospheric forcing of surface climate in the Arctic Oscillation, journal of climate. 15: 268-277. doi.org/10.1175/1520-0442(2002)015<0268:SFOSCI>2.0.CO;2.
https://doi.org/10.1175/1520-0442(2002)015<0268:SFOSCI>2.0.CO;2 [DOI:10.1175/1520-0442(2002)0152.0.CO;2]
20. Bueh, C.; Peng, J.; Lin, D.; Chen, B (2022 ). On the two successive supercold waves straddling the end of 2020 and the beginning of 2021. Advances in Atmospheric Sciences ,39, 591-608 . [DOI:10.1007/s00376-021-1107-x]
21. Ghavidel Rahimi, Y,. Abbasi, E,. Farajzadeh, M(2015). Analysis of the effect of Tropical Cyclone Phet on the occurrence of heavy rainfall and floods in Chabahar, Iran. , Journal of Weather, 70 (12): 348-352. DOI:10.1002/wea.2582. [DOI:10.1002/wea.2582]
22. Ghavidel Rahimi, Y,. Jafari Hombari, F(2020). Synoptic analysis of unexampled super-heavy rainfall on April 1, 2019, in west of Iran. journal of Natural Hazards, 104:1567-1580,
https://doi.org/10.1007/s11069-020-04232-0 [DOI:10.1007/s11069-020-04232-0.]
23. Hartmann, Dennis L,. Wallace, John M,. Limpasuvan, Varavut. Thompson, David W J,. Holton, James R ,(2000). Can ozone depletion and global warming interact to produce rapid climate change?, PROCEEDINGS OF THE NATIONAL ACADEMY OF SCIENCES., 97 (4): 1412-1417. doi.org/10.1073/pnas.97.4.1412. [DOI:10.1073/pnas.97.4.1412] [PMID] []
24. Hartley,Dana,. Villarin, Jose T,. Black Robert X,. Davis, Christopher,. (1998), A new perspective on the dynamical link between the stratosphere and troposphere, Nature, 391: 471-474. [DOI:10.1038/35112]
25. Haynes, P., Hitchcock, P., Hitchman, M., Yoden, S., Hendon, H., Kiladis, G., et al. (2021). The influence of the stratosphere on the tropical troposphere. Journal of the Meteorological Society of Japan. [DOI:10.2151/jmsj.2021-040]
26. Kim, J; Son, S. W.; Gerber, E. P.; Park, H. S ( 2017). Defining sudden stratospheric warming in climate models: Accounting for biases in model climatologies. Journal of climate, 30, 5529-5546. doi: 10.1175/JCLI-D-16-0465.1. [DOI:10.1175/JCLI-D-16-0465.1]
27. King, A.D.; Butler, A.H.; Jucker, M.; Earl, N.O.; Rudeva, I. (2019). Observed Relationships Between Sudden Stratospheric Warmings and European Climate Extremes. Journal of Geophysical Research: Atmospheres. 124 (24): 13943-13961. Bibcode:2019JGRD..12413943K. doi:10.1029/2019JD030480. [DOI:10.1029/2019JD030480]
28. Kuroda, Y., Kodera, K (1999), Role of planetary waves in the stratosphere-troposphere coupled variability in the Northern Hemisphere winter, Geophys. Res. Lett., 26: 2375-2378. doi.org/10.1029/1999GL900507. [DOI:10.1029/1999GL900507]
29. Kodera, K., Funatsu, B. M., Claud, C., Eguchi, N. (2015). The role of convective overshooting clouds in tropical stratosphere-troposphere dynamical coupling. Atmospheric Chemistry and Physics, 15(12), 6767- 6774. [DOI:10.5194/acp-15-6767-2015]
30. Li, Shanshan,. Li, Guoping,. Wang, Xiaofang,. Li, Chao,. Liu, Haizhi,. Li, Gang. (2020). Precipitation Characteristics of an Abrupt Heavy Rainfall Event over the Complex Terrain of Southwest China Observed by the FY-4A Satellite and Doppler Weather Radar,. Water. 12(9):2502. Doi:10.3390/w12092502. [DOI:10.3390/w12092502]
31. Lu, Q; Rao, J; Guo, D; Yu, M; Yu, Y (2021) Downward propagation of sudden stratospheric warming signals and the local environment in the Beijing-Tianjin-Hebei region: a comparative study of the 2018 and 2019 winter cases. Atmospheric Research. 254, 105514. [DOI:10.1016/j.atmosres.2021.105514]
32. McInturff, RM. (1978). Stratospheric warmings: Synoptic, dynamic and general-circulation aspects .Tech. Rep. 541,1017.
33. Ma, C; Yang, P; Tan, X.; Bao M (2022). Possible Causes of the Occurrence of a Rare Antarctic Sudden Stratospheric Warming in 2019. Atmosphere, 13(1), 147. http://dx.doi.org/10.3390/atmos13010147 [DOI:10.3390/atmos13010147]
34. Nath, D; Chen, W; Zelin, C; Pogoreltsev, A. I.; Wei, K ( 2016). Dynamics of 2013 sudden tratospheric warming event and its impact on cold weather over Eurasia: Role of planetary wave reflection. Scientific Reports, 6, 24174 . [DOI:10.1038/srep24174] [PMID] []
35. Quiroz, R. S. (1977), The tropospheric-stratospheric polar vortex breakdown of January 1977, Geophys. Res. Lett. , 4(4): 151-154.
https://doi.org/10.1029/GL004i004p00151 [DOI:10.1029/GL004i004p00151.]
36. Scherhag, R. , (1952),. Die explosionartigen Stratospharenwarmungen des Spatwinters (1951-1952). Ber. Dtsch. Wetterd,. 6: 51-63.doi.org/10.5026/jgeography.114.3_460.
37. Vargin, P. N.; Kiryushov, B. M ( 2019). Major Sudden Stratospheric Warming in the Arctic in February 2018 and Its Impacts on the Troposphere, Mesosphere, and Ozone Layer. Russian Meteorology and Hydrology, 44(2), 112-123. https://link.springer.com/article/10.3103/S1068373919020043 [DOI:10.3103/S1068373919020043]
38. Varotsos, C. (2002). The southern hemisphere ozone hole split in 2002. Environmental Science and Pollution Research. 9 (6): 375-376. doi:10.1007/BF02987584. PMID 12515343. S2CID 45351011. [DOI:10.1007/BF02987584] [PMID]
39. Wang, Y., Shulgal, V., Milinevsky, G., Patoka, A., Evtushevsky, O., Klekociuk, A., Han, W., Grytsai, A., Shulga, D., Myshenko, V. and Antysfyev,O.) 2019( .Winter 2018 major sudden stratospheric warming impact on midlatitude mesosphere from microwave radiometer measurements. Atmos. Chem. Phys., 19, 10303-10317. [DOI:10.5194/acp-19-10303-2019]
40. Yoshida, K; Mizuta, R. (2021). Do sudden stratospheric warmings boost convective activity in the tropics?. Geophysical Research Letters, 48, e2021GL093688. [DOI:10.1029/2021GL093688]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
This work is licensed under a Creative Commons — Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0)