Journal of Applied Research in Geographical Sciences

fa تحلیل پیشران های کلیدی تهدیدهای فرامنطقه ای ایران با رویکرد آینده پژوهی Analysis of Key Drivers of Trans-regional Threats to Iran with a Futures Studies Approach جغرافیای سیاسی Political geography كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">تهدیدات فرامنطقه‌ای به مجموعه اقدامات یا فشارهای نظامی، امنیتی، سیاسی و اقتصادی گفته می‌شود که از سوی کشورها یا ائتلاف‌های خارج از یک منطقه جغرافیایی مشخص علیه منافع و امنیت یک کشور اعمال می‌گردد. این تهدیدات معمولاً با بهره‌گیری از فاصله جغرافیایی، ابزارهای مدرن جنگ، تحریم‌های همه‌جانبه و ایجاد نفوذ در کشورهای همسایه، به دنبال تضعیف ثبات و محدود کردن قدرت منطقه‌ای هدف هستند. این پژوهش با رویکرد آینده‌پژوهی انجام شده است تا ضمن واکاوی ساختار سیستمی این تهدیدات، محتمل‌ترین سناریوی پیش رو ترسیم گردد. روش پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کمی-کیفی) است. بدین منظور، شاخص‌های اولیه از طریق مصاحبه چندمرحله‌ای با پنل نخبگانی 15 نفر استخراج و با روش دلفی غربال‌سازی شدند. در مرحله بعد، پرسشنامه تحلیل اثرات متقاطع در اختیار 15 کارشناس و متخصص قرار گرفت و داده‌ها با نرم‌افزار MICMAC مورد تحلیل ساختاری قرار گرفتند. پراکنش متغیرها در صفحه تأثیرگذاری-تأثیرپذیری نشان‌دهنده ناپایداری سیستم تهدیدات فرامنطقه‌ای ایران است. از میان 49 متغیر بررسی‌شده در پنج بعد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی-اجتماعی، دفاعی-امنیتی و طبیعی-زیست‌محیطی، سه متغیر ائتلاف‌سازی‌های جدید منطقه‌ای در محیط پیرامونی کشور با حضور قدرت‌های جهانی(P3)، فشار به کشورهای طرف قرارداد با ایران به منظور قطع همکاری (P7) و ائتلاف‌سازی‌های سیاسی جدید فرامنطقه‌ای علیه مواضع سیاسی ایران (P1) به عنوان کلیدی‌ترین پیشران‌ها متغیرهای دووجهی ریسک/هدف شناسایی شدند. همچنین متغیر مشغول ساختن ذهن مدیران نظام به مسائل داخلی (P8) در رتبه اول تأثیرگذاری مستقیم قرار گرفت. نتایج پژوهش گویا یآن است که آینده تهدیدات فرامنطقه‌ای ایران در قالب سناریوی «محاصره هوشمند» قابل ترسیم است؛ سناریویی که طی آن قدرت‌های فرامنطقه‌ای با ائتلاف‌سازی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و قطع پیوندهای قراردادی ایران با جهان، کشور را بدون جنگ نظامی تمام‌عیار، به سمت انفعال راهبردی و کاهش قدرت مانور سوق می‌دهند. تغییر پارادایم تهدیدات از ماهیت صرفاً نظامی به تهدیدات سیاسی، شناختی و هوشمند، مهم‌ترین ویژگی آینده این تهدیدات است.</div> <div style="text-align: justify;"> Extra-regional threats refer to a set of military, security, political, and economic measures or pressures exerted by countries or coalitions from outside a specific geographical region against the interests and security of a country. These threats typically exploit geographical distance, modern warfare tools, comprehensive sanctions, and the establishment of influence in neighboring countries to undermine stability and limit the regional power of the target. This research has been conducted with the aim of identifying and analyzing the key drivers affecting trans-regional threats to Iran using a future studies approach, in order to analyze the systemic structure of these threats and outline the most probable scenario ahead. The method of this research is mixed (quantitative-qualitative). For this purpose, initial indicators were extracted through multi-stage interviews with a panel of 15 experts and then screened using the Delphi method. In the next stage, a cross-impact analysis questionnaire was administered to 15 specialists and experts, and the data were structurally analyzed using MICMAC software. The distribution of variables on the influence-dependence map indicates the instability of Iran's trans-regional threats system. Among the 49 variables examined across five dimensions—political, economic, socio-cultural, defense-security, and natural-environmental—three variables were identified as the most key drivers and as dual-risk/target variables: new regional coalitions in Iran's periphery involving global powers (P3), pressure on countries party to agreements with Iran to terminate cooperation (P7), and new trans-regional political coalitions against Iran's political positions (P1). Furthermore, the variable "keeping the minds of the country's decision-makers occupied with domestic issues" (P8) ranked first in terms of direct influence. The results of the research indicate that the future of trans-regional threats to Iran can be depicted in the form of the "Intelligent Siege" scenario. In this scenario, trans-regional powers, through regional and trans-regional coalition-building and severing Iran's contractual ties with the world, drive the country toward strategic passivity and reduced room for maneuver without a full-scale military war. The paradigm shift of threats from a purely military nature to political, cognitive, and intelligent threats is the most important characteristic of the future of these threats.</div> آینده پژوهی، تهدیدهای فرامنطقه ای، تحلیل ساختاری، امنیت ملی ایران. Future Studies, Trans-regional Threats, Structural Analysis, Iran's National Security. 0 0 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3772-2&slc_lang=fa&sid=1 parisa .ghorbanisepehr پریسا قربانی سپهر parisa.ghorbanisepehr98@gmail.com 100319475328460024752 100319475328460024752 Yes Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Afshin Mottaghi افشین متقی a.mottaghi@khu.ac.ir 100319475328460024753 100319475328460024753 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Arash .ghorbanisepehr آرش قربانی سپهر ar.ghorbanisepehr@mail.um.ac.ir 100319475328460024754 100319475328460024754 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی