دوره 26، شماره 81 - ( 4-1405 )
جلد 26 شماره 81 صفحات 0دوره0فصل__Se |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ahadnejad Reveshty M, Tahmasbi Moghadam H, AliBakhshi A. (2026). Identification of Factors Affecting the Realizability of Service Land Uses with a Futures Studies Approach (Case Study: Zanjan City). jgs. 26(81),
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-4404-fa.html
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-4404-fa.html
احد نژاد روشتی محسن، طهماسبی مقدم حسین، علی بخشی آمنه.(1405). شناسایی عوامل موثر بر تحققپذیری کاربریهای خدماتی با رویکرد آینده پژوهی(مطالعه موردی: شهر زنجان) تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 26 (81)
1- دانشگاه زنجان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2- دانشگاه زنجان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران ،tahmasebihossein@znu.ac.ir
3- دانشگاه تبریز، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2- دانشگاه زنجان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران ،
3- دانشگاه تبریز، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
چکیده: (4444 مشاهده)
برنامهریزی کاربری اراضی یکی از جنبههای اساسی توسعه پایدار شهری است که هدف آن ایجاد تعادل میان کاربریهای اراضی در مناطق شهری میباشد. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر تحققپذیری کاربریهای خدماتی در شهر زنجان، با استفاده از رویکرد آیندهپژوهی انجام شده است. برای جمعآوری دادهها، از روشهای ترکیبی کتابخانهای و میدانی استفاده شد. در مرحله میدانی، روش دلفی بهکار گرفته شد و 35 نفر از خبرگان حوزههای برنامهریزی شهری، مدیریت شهری و مسکن از طریق دو دور پرسشنامه، عوامل کلیدی مؤثر را ارزیابی کردند. در مجموع، 36 عامل در پنج بُعد قانونی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، کالبدی-فضایی و مدیریتی شناسایی شد و دادههای حاصل با نرمافزار میکمک تحلیل شدند. نتایج نشان داد که عوامل «قوانین و مقررات کاربری زمین شهری» و «نحوه مکانیابی و پراکنش فضایی خدمات» با امتیازهای تأثیرگذاری مستقیم 85 و 82، بیشترین نقش را در تحققپذیری کاربریهای خدماتی ایفا میکنند. همچنین، ضعف هماهنگی نهادی، سیاستهای نامناسب توسعه فیزیکی، و عدم مشارکت مؤثر شهروندان، از موانع کلیدی شناسایی شدهاند. تحلیل ماتریس اثرات متقاطع نیز درجه پرشدگی 55.32 درصد را نشان داد، که بیانگر وابستگی و تأثیر متقابل عوامل در سیستم ناپایدار تحققپذیری کاربریهای خدماتی است. این پژوهش راهکارهایی برای بهبود وضعیت ارائه داده است، از جمله بازنگری در قوانین شهری، تقویت هماهنگی میان نهادهای مرتبط، استفاده از فناوریهای نوین مانند GIS برای مکانیابی صحیح خدمات، و ارتقای فرهنگ مشارکت شهروندان در برنامهریزی شهری. نتایج تحقیق، علاوه بر شناسایی عوامل کلیدی تأثیرگذار، بر اهمیت توجه به ابعاد چندبعدی و پایداری در برنامهریزی کاربریهای خدماتی تأکید دارد و زمینهساز توسعه پایدار و عدالت فضایی در شهر زنجان است.
واژههای کلیدی: شناسایی عوامل موثر بر تحققپذیری کاربریهای خدماتی با رویکرد آینده پژوهی(مطالعه موردی: شهر زنجان)
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
فهرست منابع
1. افراخته، حسن، عزیزپور، فرهاد، شیرخانی آزاد، حمید و مومنی، حسن . (1401). چشم انداز تحولات کالبدی- فضایی روستاهای پیرامون شهر ابهر. پژوهشهای جغرافیای اقتصادی، 3(8)، 37-54.
2. علیجانی، اسماعیل، و نظری، ولیالله. (1395). تحلیل نشانه الگوی توزیع و پراکنش کاربری تجاری-خدماتی در توسعه فضایی-کالبدی شهر (مطالعه موردی: منطقه 3 شهرداری قزوین). چهارمین کنگره بینالمللی عمران، معماری و توسعه شهری، تهران، دبیرخانه دائمی کنفرانس، دانشگاه شهید بهشتی.
3. طهماسبیزاده، فرشاد، بنیادی، شیوا، قلیپور، سعادت، و محمدیان، نازنین. (1402). ارزیابی و تحلیل سطح توسعهیافتگی کاربری اراضی شهری در منطقه پانزده شهر اصفهان از دیدگاه شهر سالم. فصلنامه علمی پژوهشهای فضا و مکان در شهر، 5(27)، 47-73.
4. طرح تفصیلی شهر زنجان،(1388)، مسکن و شهرسازی استان زنجان.
5. ابراهیم زاده، عیسی؛ و مجیر اردکانی، عبدالرضا. (1385). ارزیابی کاربری اراضی شهری اردکان فارس. نشریه جغرافیا و توسعه، 4(7)، 43-68.
6. فرهودی، رحمت اله، سیف الدینی، فرانک، و زنگنه، مهدی. (1385). شهر خواف ؛ الگویی جهت ارزیابی و تحلیل کاربری اراضی. نشریه جغرافیا و توسعه، 4(8)، 107-130.
7. مومنی، مهدی، بیک محمدی، حسن، و آروم، فلورا. (1389). تحلیلی بر کاربری اراضی منطقه یک شهر اصفهان. جغرافیا و مطالعات محیطی، 1(3)، 27-44.
8. ضرابی، اصغر، رشیدی نیک، سیامک، & قاسمی راد، حمداالله. (1389). تحلیل و ارزیابی کاربری اراضی در شهر ایذه. فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهش و برنامه ریزی شهری، 1(3)، 19-40.
9. اکبری عطااله، اسکندری ثانی محمد، اسماعیل نژاد مرتضی. شاخصهای موثر بر تحقق الگوی کاربری زمین و گسترش آتی محدودههای شهری زاهدان در طرح توسعه جامع شهر. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. ۱۴۰۱; ۳۷ (۴) :۵۱۷-۵۲۷.
10. مسعودی ثانی جویباری، هما، شکور، علی، دلمانیان، امیر، & بابایی الیاسی، میلاد. (1403). سنجش و تحلیل عدالت فضایی در توزیع کاربریهای خدماتی در سطح محلات شهری (مورد مطالعاتی: محلات منطقه پنج شهر رشت). پژوهشهای جغرافیای انسانی، 56(2)، 97-112.
11. خمر، غلامعلی، آذریان، سحر، & راهدارپودینه، سمیه. (1402). تحلیل تاثیر کاربری اراضی درپایداری محله های شهری مطالعه موردی شهر زابل. جغرافیا و برنامهریزی، 27(85)، 57-67.
12. سرائی، محمدحسین؛ و علیزاده شورکی، علیرضا (1388). تاثیر کمیسیون ماده 5 بر مدیریت کالبدی شهر یزد، فصلنامه جغرافیاو برنامه ریزی شهری با نام چشم انداز زاگرس، سال اول، شماره 1، صص 73- 83.
13. عظیمی، نوالدین؛ پویان صالح (1393). بررسی تغییرات کاربری زمین شهری از طریق مصوبات کمیسیون ماده 5 (مطالعه موردی: شهر رشت). نشریه علمی - پژوهشی جغرافیا و برنامهریزی، 18 (47): 195 - 171.
14. رحمان نسب، روزبه (1396). بررسی نقش و عملکرد کمیسیون ماده 5 در ایجاد تغییر در اساس طرحهای جامع و تفصیلی شهرها، مورد مطالعاتی: طرح جامع و تفصیلی شهر بابل. پایاننامه کارشناسی ارشد به راهنمایی دکتر محمد شیخی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران.
15. رضایی، ناصر؛ ماجدی، حمید؛ زهره سادات، زرآبادی؛ ذبیحی، حسین (1397)، تبیین نقش عوامل مؤثر بر تحقق پذیری طرحهای توسعه شهری مورد مطالعه: شهر شیراز، نشریه پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال 9، شماره 34، صص47-58
16. محمدنژاد، علی؛ لشگری، علی اصغر؛ سلیمانی، منصور (1391)، ارزیابی تحقق پذیری کاربری زمین در طرحهای توسعه شهری مورد: طرح تفصیلی منطقه 22 تهران، پژوهش های دانش زمین، سال سوم، شماره 12، صص 95-111.
17. میرزایی، جهانبین؛ پیوسته گر، یعقوب؛ کلانتری خلیل آباد، حسین ()، سنجش و ارزیابی تحقق پذیری فضایی خدمات شهری مطالعه موردی: مناطق نه گانه شهر شیراز، دو فصلنامه جغرافیای اجتماعی شهری، 6 (2)، صص 145-167.
18. ابراهیمی بوزانی، مهدی؛ مختاری ملک آبادی، رضا؛ کریمی میرآبادی، ناصر (1400)، تحلیلی بر میزان تحقق پذیری کاربری اراضی شهری در طرحهای جامع شهرهای کوچک مورد مطالعه: شهر عسگران، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، سال سیزدهم، شماره چهل و هشت، صص 2-12.
19. علائی، محمدتقی (1398)، بررسی میزان تحقق پذیری کاربری های عمومی پیشنهادی در طرحهای توسعه شهری نمونه موردی طرحهای توسعه شهری نمین، پایان نامه کارشناسی ارشد رشه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل.
20. اعتمادی، محمد علی؛ سیدالحسینی، سید مسلم؛ قرایی، فاطمه (1398)، ارزیابی میزان تحقق پذیری الگوی کاربری اراضی در طرحهای توسعه شهری و برنامه ریزی ارتقای آن نمونه موردی: طرح جامع شهر زاهدان، ششمین کنفرانس ملی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی.
21. مولائی، اصغر؛ محمدزاده، مریم (1400)، بازشناسی ابعاد و معیارهای تحقق پذیری طرحهای شهری در تجارب معاصر ایران، گفتمان طراحی شهری، دور دوم، شماره 2، صص 49-62.
22. Rahman، M. M.، & Szabó، G. (2021). Multi-objective urban land use optimization using spatial data: A systematic review. Sustainable Cities and Society، 74، 103214. [DOI:10.1016/j.scs.2021.103214]
23. Prospect، W. O. (2014). Revision of the World Urbanization Prospects.
24. Un-Habitat. (2016). World Cities Report 2016: Urbanization and development-emerging futures. UN.
25. United Nations. (2018). 2018 revision of world urbanization prospects. Population Division-United Nations.
26. Rahimi، A. (2016). A methodological approach to urban land-use change modeling using infill development pattern-a case study in Tabriz، Iran. Ecological Processes، 5، 1-15. [DOI:10.1186/s13717-016-0044-6]
27. Foley، J. A.، DeFries، R.، Asner، G. P.، Barford، C.، Bonan، G.، Carpenter، S. R.، et al. (2005). Global consequences of land use. Science، 309، 570-574. [DOI:10.1126/science.1111772] [PMID]
28. Seto، K. C.، Güneralp، B. & Hutyra، L. C. (2012). Global forecasts of urban expansion to 2030 and direct impacts on biodiversity and carbon pools. PNAS، 109، 16083-16088.
https://doi.org/10.1073/pnas.1211658109 [DOI:10. 1073/pnas.1211658109] [PMID] []
29. Creutzig، F.، Bren، D. C.، Weddige، U.، Fuss، S.، Beringer، T.، Gläser، A.، et al. (2019). Assessing human and environmental pressures of global land-use change 2000-2010. Global Sustainability، 2(e1)، 1-17. [DOI:10.1017/sus.2018.15]
30. Nechyba، T. J.، &Walsh، R. P. (2004). Urban sprawl. Journal of Economic Perspectives، 18، 177-200. [DOI:10.1257/0895330042632681]
31. Dambeebo، D.، & Jalloh، C. A. (2018). Sustainable urban development and land use management: Wa municipality in perspective، Ghana. Journal of Sustainable Development، 11(5)، 235-248. [DOI:10.5539/jsd.v11n5p235]
32. Cobbinah، P. B.، & Amoako، C. (2014). Urban Sprawl and the Loss of Peri-Urban Land in Kumasi، Ghana. World Academy of Science، Engineering and Technology. International Journal of Humanities and Social Sciences، 8(1).
33. Fellmann، J. D.، Getis، A.، & Getis، J. (2005). Human Geography، Landscapes of Human Activities (8th ed.). McGraw-Hill، New York. 355.
34. Thinh، N.، Arlt، G.، Heber، B.، Hennersdorf، J.، & Lehmann، I. (2002). Evaluation of urban land-use structures with a view to sustainable development. Environmental Impact Assessment Review، 22، 475-492.
https://doi.org/10.1016/S0195-9255(02)00023-9 [DOI:10.1016/S0195-9255(02)00023-9.]
35. Kalfas، D.، Kalogiannidis، S.، Chatzitheodoridis، F.، & Toska، E. (2023). Urbanization and Land Use Planning for Achieving the Sustainable Development Goals (SDGs): A Case Study of Greece. Urban Science.
https://doi.org/10.3390/urbansci7020043 [DOI:10.3390/urbansci7020043.]
36. Fujita، M. (2012). Thünen and the new economic geography. Regional Science and Urban Economics، 42(6)، 907-912. [DOI:10.1016/j.regsciurbeco.2011.12.002]
37. Gaspar، J. M. (2021). New economic geography: history and debate. The European Journal of the History of Economic Thought، 28(1)، 46-82. [DOI:10.1080/09672567.2020.1767671]
38. Gatarić، D.، Belij، M.، Đerčan، B.، & Filipović، D. (2019). The origin and development of Garden cities: An overview. Zbornik radova-Geografski fakultet Univerziteta u Beogradu، 67(1)، 33-43. [DOI:10.5937/zrgfub1901033G]
39. Knight، F. (2023). Ebenezer Howard: Inventor of the Garden City. Oxford University Press. [DOI:10.1093/oso/9780198790815.001.0001]
40. Rodrigue، J. P. (2020). The geography of transport systems. Routledge. [DOI:10.4324/9780429346323]
41. Beauregard، R. (2007). More Than Sector Theory: Homer Hoyt's Contributions to Planning Knowledge. Journal of Planning History، 6، 248 - 271.
https://doi.org/10.1177/1538513206298337 [DOI:10.1177/1538513206298337.]
42. Hamburg، J.، & Sharkey، R. (1960). Chicago's Changing Land Use and Population Structures. Journal of The American Planning Association، 26، 317-323.
https://doi.org/10.1080/01944366008978431 [DOI:10.1080/01944366008978431.]
43. McMillen، D.، & Mcdonald، J. (1993). Could Zoning Have Increased Land Values in Chicago. Journal of Urban Economics، 33، 167-188.
https://doi.org/10.1006/juec.1993.1012 [DOI:10.1006/JUEC.1993.1012.]
44. Harris، C. (1997). "THE NATURE OF CITIES" AND URBAN GEOGRAPHY IN THE LAST HALF CENTURY. Urban Geography، 18، 15-35.
https://doi.org/10.2747/0272-3638.18.1.15 [DOI:10.2747/0272-3638.18.1.15.]
45. Lu، Y.، & Yu، Y. (2003). The mathematical derivation of the model of regional dual-nuclei structure. ACTA GEOGRAPHICA SINICA-CHINESE EDITION-، 58(3)، 406-414.
46. Kumar، S. (2018). Remote Sensing for Land Resource Monitoring and Management. ، 355-375.
https://doi.org/10.1007/978-3-319-78711-4_18 [DOI:10.1007/978-3-319-78711-4_18.]
47. Reddy، G. (2018). Geospatial Technologies in Land Resources Mapping، Monitoring، and Management: An Overview. ، 1-18.
https://doi.org/10.1007/978-3-319-78711-4_1 [DOI:10.1007/978-3-319-78711-4_1.]
48. Son, T. H., Weedon, Z., Yigitcanlar, T., Sanchez, T., Corchado, J. M., & Mehmood, R. (2023). Algorithmic urban planning for smart and sustainable development: Systematic review of the literature. Sustainable Cities and Society, 94, 104562. [DOI:10.1016/j.scs.2023.104562]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
This work is licensed under a Creative Commons — Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0)