fa سنجش و اندازه گیری فضایی- زمانی فرم شهر یزد با بکارگیری متریک های فضایی پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>شکل و فرم شهر در زمانها و دوره های مختلف می تواند تحت تاثیر عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، مدیریتی و طبیعی متفاوت و متغیر باشد و در طول زمان ثابت و ایستا نیست. بنابراین تشخیص فرم فضایی- زمانی شهر یکی از مسائل و چالش های کنونی برنامه ریزان شهری برای هدایت و ساماندهی بهینه شکل شهر به جهات مناسب می باشد. شهر مورد مطالعه این پژوهش شهر یزد و دوره زمانی مورد مطالعه از سال 1354 تا سال 1389 می باشد. برای دستیابی به هدف تحقیق که همان اندازه گیری فرم این شهر با استفاده از متریک های فضایی می باشد از داده های سنجش از دور، تصاویر ماهواره ای و نرم افزار </strong><strong><span dir="LTR">Arc GIS</span></strong><strong> بهره گرفته شده است. نتایج به دست امده حاکی از آن است که در چهار دوره مورد بررسی، میزان پیچیدگی یا بی نظمی شکل قطعات ولکه های شهر افزایش، اندازه مرکزیت یا نزدیکی قطعات شهری به یکدیگر کاهش، میزان فشردگی یعنی تعداد قطعات، اندازه قطعات&nbsp; نیز کاهش، میزان تخلخل یا وجود فضاهای خالی و استفاده نشده افزایش و در نهایت تراکم به شدت کاهش یافته است که همه اینها بیانگر این نکته است که شهر یزد از فشردگی و متراکم بودن به سمت گستردگی و پراکنش سطحی بی رویه حرکت کرده است که با توجه به اثرات نامطلوب این پدیده، شایسته است از استراتژی ها و سیاست های کنترلی شدید در بخش های پیرامونی و مرزهای رشد شهر استفاده گردد. </strong></p> <p align="center"></p> <p style="text-align: justify"><strong><span dir="ltr">Abstract</span></strong></p> <p style="text-align: justify">Urban form can be affected by diverse factors in different times. Socio- economic, political and physical factors are among the main contributors. So, one of the most important challenges of urban planners is measuring and identifying urban development pattern in order to direct and strengthen it to sustainable pattern and right direction. The case study of the present paper is the city of Yazd, a middle-sized city in the center of Iran, and the studied years are 1975, 1987, 2000 and 2010. To achieve the main objective of the paper, measuring Yazd growth and expansion by spatial metrics, it has used remote sensing data and satellite imageries and ArcGIS software. The conclusion revealed that in four periods of study, complexity or irregularity of the urban patch shapes has increased, centrality or average distance of the dispersed parts to the city center has decreased, compactness or the number and area of patches their distance from each other has decreased, porosity or ratio of open space has increased and finally population density of city has decreased in a large amount. Therefore, all perimeters show that the temporal - spatial form of Yazd has moved from compact to sprawl. Due to many undesired impacts of urban sprawl, urban planners and authorities are required to use adherent techniques and policies to control urban sprawl and to direct it toward more sustainable directions.</p> شکل شهر, گسترش افقی شهر, شهر فشرده, متریک های فضایی, یزد Urban Form, Urban Sprawl, Compact City, Spatial Metrics, Yazd. 7 30 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-18&slc_lang=fa&sid=1 saeed zanganeh سعید زنگنه شهرکی saeed.zanganeh@ut.ac.ir 10031947532846009987 10031947532846009987 Yes استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تهران