fa مطالعه الگوهای همدیدی-دینامیکی و روند تغییرات پوشش برف فراگیر در شمال شرق ایران اب و هواشناسی climatology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><strong><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">‌در ‌این‌ پژوهش ‌مهم‌ترین ‌الگوهای‌ همدیدی‌ موجد ‌بارش ‌برف ‌فراگیر در شمال شرق ایران ‌موردبررسی ‌قرار‌گرفته ‌است.‌ برای ‌این ‌منظور‌ داده</span><span cambria="">‌</span><span b="" nazanin="">های کد هوای حاضر و عمق برف ایستگاه‌</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">‌</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های سینوپتیک شمال شرق کشور ‌طی‌ دوره ‌آماری ‌1371-1400، برای ماه</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های مهر تا اسفند، از ‌سازمان‌ هواشناسی‌کشور دریافت شد. جهت ‌بررسی ‌بارش</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های ‌برف‌ فراگیر، روزهایی که بیش از 70 درصد منطقه موردمطالعه هم‌زمان شاهد ریزش برف بود، به‌عنوان یک روز فراگیر استخراج شدند. ‌به‌منظور ‌انجام‌ تحلیل</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های ‌همدیدی-دینامیکی در‌ مورد‌ بارش</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های ‌برف‌ فراگیر در شمال شرقی ‌ایران، ‌از ‌روش ‌طبقه</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">بندی ‌با ‌استفاده ‌از ‌تحلیل ‌خوشه</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">ای استفاده شد و نقشه</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های ‌روزهای ‌نماینده ‌از ‌جمله دمای‌ جو،‌ شار ‌رطوبت،‌ ‌ارتفاع‌ ژئوپتانسیل،‌ تاوایی، جبهه</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">زایی،‌ جت‌استریم، ‌‌شاخص ‌امگا و ‌داده</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های ‌باد ‌مداری ‌و ‌نصف‌النهاری‌ ترسیم ‌شد. تحلیل روند نیز با استفاده آزمون من&shy;کندال انجام شد. نتایج نشان داد که ‌3 الگوی پرفشار سیبری و مرکز اروپا_کم</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">فشار شرق ایران، پرفشار غرب ایران_کم‌فشار سودان، پرفشار مرکز اروپا_کم‌فشار شرق ایران و افغانستان ‌به ‌بهترین ‌نحو ‌بارش</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">&shy;</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">های‌ برف ‌فراگیر‌ در ‌منطقه ‌موردمطالعه ‌را ‌توجیه ‌می</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span cambria="">‌</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">نمایند. در تمامی الگوها در ‌تراز‌ میانی ‌جو‌ شدت یافتن جریان</span><span cambria="">&shy;</span><span b="" nazanin="">های نصف‌النهاری ‌بادهای غربی ‌همراه با تشکیل ‌مراکز پرفشار ‌و‌ کم‌فشار موجب ایجاد ‌بلاکینگ ‌در مسیر جریانات‌ غربی‌ شده‌ و‌ شرایط را برای‌ صعود ‌هوا‌ فراهم کرده ‌است‌. ‌تمرکز ‌میدان ‌امگای منفی و فرارفت ‌تاوایی ‌نسبی ‌مثبت ‌به ‌همراه‌ قرار گرفتن ‌منطقه شمال شرق ایران ‌در ‌نیمه ‌چپ ‌خروجی ‌رودباد‌ جنب‌حاره،‌ موجب ‌ناپایداری‌های ‌شدید ‌و ‌بارش ‌برف فراگیر در منطقه شده است. همچنین نتایج نشان داد که علیرغـم عـدم وجـود رونـد در تعداد روزهای فراگیر برف در شمال شرق ایران، تعداد روزهای برف فراگیر در طول زمان روندی کاهشی داشته است.</span></span></strong></span></div> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study investigates the most significant synoptic patterns associated with widespread snowfall in the eastern half of Iran. To achieve this, weather code data and snow depth records from synoptic stations in the eastern half of the country were obtained from the Iranian Meteorological Organization for the statistical period of 1371-1400 (1992-2021), focusing on the months of October to March. Days with simultaneous snowfall covering more than 70% of the study area were identified as widespread snowfall events. For the synoptic-dynamic analysis of these events, a classification method utilizing cluster analysis was employed. Maps of representative days were generated, including variables such as atmospheric temperature, moisture flux, geopotential height, vorticity, front formation, jet stream location, omega index, and meridional and zonal wind data. Additionally, trend analysis was conducted using the Mann-Kendall test. The results revealed that three primary synoptic patterns are responsible for widespread snowfall in the study area. These patterns include: (1) high-pressure systems over Siberia and central Europe coupled with low-pressure systems over eastern Iran; (2) high-pressure systems over western Iran paired with low-pressure systems over Sudan; and (3) high-pressure systems over central Europe combined with low-pressure systems over eastern Iran and Afghanistan. In all patterns, the intensification of meridional flows in the westerly winds, along with the formation of high- and low-pressure centers, creates blocking conditions that disrupt the westerly flow and promote upward air motion. The concentration of negative omega fields and positive relative vorticity advection, coupled with the positioning of northeastern Iran in the left exit region of the Subtropical Jet Stream, contributes to significant atmospheric instability and widespread snowfall in the region. Furthermore, the trend analysis indicated that, although there is no statistically significant trend in the number of snowfall days in northeastern Iran, the overall number of snowfall days has decreased over time.</span></span></div> الگوهای همدیدی- دینامیکی, روند تغییرات, برف فراگیر, ایران synoptic-dynamic patterns, change process, snow cover, Iran 90 109 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3430-2&slc_lang=fa&sid=1 Sharifeh Zarei شریفه زارعی sharife.za68@yahoo.com 100319475328460023900 0009-0002-7569-4150 No PhD student of climatology, Faculty of Geographical Sciences, University of Kharazmi Tehran, Iran, دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Bohloul Alijani بهلول علیجانی alijani@khu.ac.ir 100319475328460023901 100319475328460023901 Yes Professor of Climatology, Faculty of Geographical Sciences, University of Kharazmi Tehran, Iran, استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Zahra Hejazizadeh زهرا حجازی زاده hejazizadeh@khu.ac.ir 100319475328460023902 100319475328460023902 No Professor of Climatology, Faculty of Geographical Sciences, University of Kharazmi Tehran, Iran, استاد اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Bakhtiar Mohammadi بختیار محمدی b.mohammadi@uok.ac.ir 100319475328460023903 100319475328460023903 No Associate Professor, Department of Climatology, Faculty of Natural Resources, Kurdistan University, Sanandaj, Iran, دانشیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیا، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران