fa بررسی سیر تحول گفتمان و توسعه علمی در گذر دولت‌های جمهوری اسلامی ایران جغرافیای سیاسی Political geography پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><strong><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span lang="FA"><span b="" nazanin="">پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شکل جدیدی از نگرش به علم و فناوری در ایران شکل گرفت. این گفتمان علمی تحت تأثیر مستقیم انقلاب اسلامی و اعتقادات اسلامی بود و ارزش‌ها و اهداف جدیدی را برای توسعه علم و فناوری تدوین کرد. بعد از انقلاب، ازآنجایی‌که دولتمردان علم و فناوری را یکی از عوامل کلیدی توسعه و تعالی جامعه می‌دانستند، سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های علمی را به‌منظور تحقق اهداف انقلابی و اسلامی شکل دادند. این نگرش به علم و فناوری در ایران در آن دوره، تأثیر قابل‌توجهی بر توسعه علمی و فناورانه کشور داشت. باتوجه به این موضوع که جمهوری اسلامی ایران بعد از سال 1357 سکاندار رهبری علمی در منطقه بوده است لازم و ضروری است تا در این پژوهش به بررسی گفتمان علمی انقلاب اسلامی ایران و نقش آن در توسعه قدرت علمی در دولت‌های بعد از انقلاب پرداخته شود. در راستای دستیابی به این هدف از روش توصیفی-تحلیلی و از آمارهای معتبر در منابع داخلی و خارجی بهره گرفته شد. یافته&shy;های تحقیق نشان داد که نوع گفتمان در دولت‌های مختلف شامل تمرکز بر صنعتی شدن از طریق جایگزینی واردات و منابع سرمایه بر (1360-1368)، نوسازی و نهادگرایی و تمرکز بر فناوری‌های پیشرفته<i> </i>(1368-1376)، تمرکز بر فناوری‌های پیشرفته، نوآوری و توسعه صادرات و عدالت اجتماعی عمدتاً با تکیه‌بر صنایع دانش بر</span></span> <span lang="FA"><span b="" nazanin="">(1376-1384)، تمرکز بر انتقال صنعت به سمت نوآوری دانش</span></span> <span lang="FA"><span b="" nazanin="">مبتنی بر</span></span> <span lang="FA"><span b="" nazanin="">اقتصاد</span></span> <span lang="FA"><span b="" nazanin="">(1384-1392) و تأکید بر افزایش همکاری‌های بین‌المللی با تأکید بر </span></span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">هویت و عقلانیت در تدوین و اجرا (1392-1400) بود. نتایج تحقیق نشان می&shy;دهد که در هر دوره می‌توان به اقداماتی همچون توسعه آموزش عالی و پژوهش‌های علمی، تأسیس دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">، </span></span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">ایجاد شبکه‌های علمی داخلی و بین‌المللی اشاره کرد. این اقدامات همراه با دلایل سیاسی و ایدئولوژیک، پیشرفت‌های مهمی در علم و فناوری ایران را به همراه داشت.</span></span></span></span></span></strong></span></div> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Following the victory of the Islamic Revolution, a new perspective on science and technology emerged in Iran. This scientific discourse was profoundly shaped by the principles of the Islamic Revolution and Islamic ideology, leading to the establishment of new values and objectives for the advancement of science and technology. In the post-revolutionary era, as policymakers recognized science and technology as pivotal drivers of societal progress and excellence, they devised scientific policies and strategies aimed at achieving revolutionary and Islamic ideals. This evolving attitude toward science and technology significantly influenced Iran&rsquo;s scientific and technological development during this period. Given that the Islamic Republic of Iran has assumed a leading role in scientific leadership within the region since 1979, its contributions to the development of scientific capabilities under successive post-revolution governments are noteworthy. To explore this, a descriptive-analytical approach was employed, utilizing reliable data from both domestic and international sources. The research findings indicate that the prevailing discourse in different governmental periods included a focus on industrialization through import substitution and capital resource allocation (1981&ndash;1989), modernization and institutional development with an emphasis on advanced technologies (1989&ndash;1997), the promotion of advanced technologies, innovation, export expansion, and social justice centered on knowledge-based industries (1997&ndash;2005), the transition toward knowledge-based innovation in the economy (2005&ndash;2013), and the enhancement of international cooperation with an emphasis on identity and rationality in policy formulation and implementation (2013&ndash;2021). The results demonstrate that, in each phase, measures such as the expansion of higher education and scientific research, the establishment of universities and research centers, and the creation of domestic and international scientific networks were implemented in alignment with the dominant discourse.</span></span>&nbsp;</div> گفتمان و توسعه علمی, انقلاب اسلامی ایران, دولتها, قدرت علمی scientific discourse and development, Iran's Islamic Revolution, governments, scientific power 298 323 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3840-4&slc_lang=fa&sid=1 reyhane salehabadi ریحانه صالح آبادی Reyhane.salehabadi@modares.ac.ir 100319475328460023266 100319475328460023266 Yes Tarbiat Modares University پژوهشگر پسادکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. MohammadReza Hafez Nia محمدرضا حافظ نیا HAFEZN_M@modares.ac.ir 100319475328460023267 100319475328460023267 No Professor of political geography at Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.