fa شبیه‌سازی اثر گرمایش جهانی بر میانگین و رخدادهای حدی برخی متغیرهای هیدرواقلیمی در حوضه ی آبریز شاندیز، مطالعه موردی: مدل گردش کلی CanESM2 تخصصي Special كاربردي Applicable دو مشخصه بارز اقلیم آینده تغییر در میانگین و مقادیر حدی متغیرهای هیدرواقلیمی می‌باشد، از این رو شبیه سازی رفتار اقلیم حوضه آبریز شاندیز که یک منطقه گردشگری مهم در شمال‌شرق کشور است در دهه های آینده نقش مهمی در شناخت وضعیت اقلیم و آسیب پذیری احتمالی این مناطقه از تغییر اقلیم دارد. هدف از این پژوهش شناسایی مقادیر حدی دما، بارش و تغییرات رواناب حوضه آبریز شاندیز و مقایسه شرایط پایه و آینده است. برای نیل به این هدف از آمار روزانه دما و بارش روزانه 30 سال آماری (از 1990-1961) ایستگاه سینوپتیک مشهد استفاده شده است. همچنین برای پیش بینی بارش، دمای حداقل و حداکثر در آینده از داده های مدل گردش کلی <span dir="LTR">CanESM2</span> تحت سه سناریوی انتشار <span dir="LTR">RCP2<strong>.6</strong></span>، <span dir="LTR">RCP4.5</span> و <span dir="LTR">RCP8.5</span> برای دوره 2100-2041 استفاده شده است. برای ریزگردانی خروجی مدل <span dir="LTR">CanESM2</span> از روش آماری <span dir="LTR">SDSM</span> و برای استخراج مقادیر حدی بارش از نرم افزار <span dir="LTR">RClimDex</span> استفاده شده است. نتایج نشان داد که در دوره آینده نه تنها در مقدار بارش ایستگاه مشهد بلکه در الگوی بارش نیز تغییراتی رخ خواهد داد. بر اساس نتایج بدست آمده، بارش سالانه در دهه ی 2070-2041، بین 37 تا 54 درصد نسبت به دوره ی دیدبانی افزایش می یابد، و میزان افزایش بارش دهه ی 2100-2071 بین 52 تا 66 درصد افزایش می یابد. تعداد رخداد بارش های روزانه با شدت های 10، 20 و 30 میلیمتر در روز، بارش های با آستانه های صدک 95 و 99 دوره های آتی در تمامی فصول ایستگاه مشهد نسبت به دوره مشاهداتی (1990-1961) افزایش خواهند یافت. در دهه های آینده میانگین دمای حداکثر مشهد نسبت به دوره مشاهداتی بین &nbsp;4/6 &ndash; 6/0 درجه سلسیوس و میانگین دمای حداقل بین 5/1 تا 2/4&nbsp; درجه سلسیوس افزایش خواهد یافت.<br> از مدل <span dir="LTR">SWAT</span> جهت ارزیابی اثرات تغییراقلیم بر میزان رواناب حوضه استفاده گردید. بدین منظور ابتدا این مدل با استفاده از دبی ایستگاه هیدرومتری شاندیز برای دوره 2012-2003، واسنجی و اعتبارسنجی شد که مقادیر <span dir="LTR">R²</span> به ترتیب 65/0 و 52/0 بدست آمد. در ادامه با بکارگیری داده‌های ریزمقیاس شده مدل <span dir="LTR">CanESM2</span> در مدل <span dir="LTR">SWAT</span>، تغییرات رواناب خروجی از حوضه طی دوره های 2070-2041 و 2100-2071 شبیه سازی گردید. اعمال نتایج تغییرات بارش و دمای حوضه در دهه های آینده بر مدل <span dir="LTR">SWAT</span> نشان داد که دبی حوضه شاندیز در دهه های آینده بین 2&nbsp; تا 104 درصد افزایش خواهد یافت. Changes in the mean and the extreme values of hydroclimatic variables are two<br> prominent features of the future climate. Therefore, simulating the climatic<br> behavior of Shandiz catchment area, an important tourist area in the northeast of<br> the country, will play an important role in identifying the climate condition and<br> potential vulnerability of these areas in the coming decades of climate change.<br> In this study, we will<br> evaluate the effects of climate change on extreme values of the basin micro scaling<br> precipitation and temperature in CanESM2 model using SDSM model and<br> simulating runoff with SWAT model in future decades.<br> To achieve this goal, the daily temperature and precipitation statistics of the 30<br> statistical years (1961-1990) of Mashhad synoptic station have been<br> used. The data of the CanESM2 general circulation model under RCP2.6, RCP4.5<br> and RCP8.5 scenarios are also used to predict precipitation, the minimum and<br> maximum temperature for 2041 to 2100.<br> According to the results, the annual precipitation rises 37 to 54 percent from 2041<br> to2070 compared to the observation period, and the increase in rainfall of the<br> 2071-2100 rises 52 to 66 percent. Precipitation extreme values, the mean of<br> maximum and minimum temperatures in future periods in all seasons of Mashhad<br> station will increase compared to the observation period (1961-1990).In future decades, the average maximum temperature in Mashhad will increase from 4.6 to 0.65 degrees Celsius<br> and the average minimum temperature will increase 53/1 to 22/4.<br> By introducing micro scaled time series of the maximum temperature, temperature,<br> and micro scaled precipitation by SDSM model to SWAT model, the monthly time<br> series of Shandiz watershed runoff at Sarasiab Station was simulated for the two<br> periods of 2041-2070 and 2071-2100 under three distribution scenarios of RCP2.6,<br> RCP4.5 and RCP8.5. For this purpose, first, the model was calibrated and validated<br> using Shandiz hydrometric station runoff for 2003-2012, and the values of R2 were<br> 65 and 52, respectively. Subsequently, with the introduction of micro scaled time<br> series of maximum and minimum temperatures, and micro scaled precipitation by<br> SDSM model to SWAT model, the average annual trend shows that runoff<br> increases in the coming decades. The lowest average annual increase for runoff is<br> in 2041-2070 and RCP4.5 scenario, with an increase of 56.1% over the observation<br> period. The highest increase of average annual monthly runoff is from 2071 to2100<br> under RCP 2.6 scenario with 53% to 104% runoff compared to the observation period.<br> <br> <br> &nbsp; گرمایش جهانی, مخاطرات هیدرواقلیمی, مدل GCM, SDSM , SWAT, حوضه آبریز شاندیز Global Warming, Hydroclimatic Risks, GCM Model, SDSM, SWAT, Shandiz Basin 27 48 http://jsaeh.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-616-1&slc_lang=fa&sid=1 Elham Fahiminezhad الهام فهیمی نژاد elhamfahiminezhad@gmail.com 10031947532846006779 10031947532846006779 Yes Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری M ohammag Baaghide محمد باعقیده mbaaghideh2005@yahoo.com 10031947532846006780 10031947532846006780 No Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری Iman Babaeian ایمان باباییان i.babaeian@gmail.com 10031947532846006781 10031947532846006781 No Climatological Research Institute, National Center of Climatology, Research Group Climate Change مشهد-پژوهشکده اقلیم شناسی- Alireza Entezari علیرضا انتظاری entezari@hsu.ac.ir 10031947532846006782 10031947532846006782 No Hakim Sabzevari University دانشگاه حکیم سبزواری