Journal of Spatial Analysis Environmental Hazards

fa تحلیل و پهنه بندی خطر سیل خیزی و ارتباط آن با پوشش گیاهی در شهرستان قیروکارزین Flood risk analysis and zoning and its relationship with vegetation in Qirokarzin County تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">سیل یکی از مخربترین مخاطرات آب و هوایی در سراسر جهان است. وقوع مکرر سیلابهای شهری بر امنیت عمومی شهری تأثیر گذاشته و توسعه پایدار اقتصاد اجتماعی را محدود کرده است. پژوهش حاضر با هدف تهیه نقشه پهنهبندی شدت سیل‌خیزی و تحلیل ارتباط آن با پوشش گیاهی در شهرستان قیروکارزین در استان فارس انجام گرفته است. بدین منظور در ابتدا پس از مرور منابع مختلف، با معرفی پنج معیار موثر در وقوع سیلاب که تکرار آنها در سایر تحقیقات در این زمینه فراوانی بیشتری داشت، عوامل ارتفاع، شیب، فاصله از رودخانه، شاخص توپوگرافیک و ارتفاع رواناب به عنوان عوامل موثر انتخاب شده و با استفاده از روش فرآیند تحلیل شبکهای در نرم افزار سوپر‌دسیژن  وزندهی و سپس با روش مجموع ساده وزنی نقشه نهایی بدست آمده است. درهمین راستا تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر لندست در سالهای 2000 و 2021 و شاخص NDVI بدست آمده است. نتایج نشان داد اثرگذارترین معیار شاخص توپوگرافیک بوده است و شهرستان قیروکارزین در پنج پهنه خیلی‌کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی‌زیاد از نظر خطر وقوع سیلاب قرار داشته است، در این میان 8/1849 کیلومتر مربع (8/54 درصد) از شهرستان قیروکارزین در پهنه با خطر سیلاب زیاد و خیلی‌زیاد قرار دارد. هم‌چنین تحلیل تغییرات پوشش گیاهی نشان داد با وجود توسعه کشاورزی و باغی و منتج از آن بهبود نسبی مقادیر متوسط شاخص NDVI، در محدوده‌های اراضی بالادست حوضه‌های آبخیز این شهرستان، پوشش گیاهی اراضی جنگلی و مرتعی کاهش چشم‌گیری داشته است و در نهایت اثرات این مساله منجر شده است تا مناطق سکونتگاهی و اراضی کشاورزی و باغی در سال 2021 نسبت به سال 2000، با درصد فراوانی بیشتری در پهنههای با پتانسیل سیلخیزی بالا واقع شوند، این مساله می‌تواند موید این امر باشد که حفاظت کاربری اراضی حوزه بالادست متناسب با سیاست حفظ پوشش موجود و توسعه پوشش‌های گیاهی با استفاده از گیاهانی که ارزش حفاظت خاک بالایی را دارند، می‌تواند تا چه حد در تخفیف و فرونشانی سیلاب اراضی پایین‌دست نقش‌آفرین باشد.</div> <div style="text-align: justify;">Flood is one of the most destructive weather hazards in the world. The frequent occurrence of urban floods has affected public safety and limited the sustainable development of the social economy. The present study was conducted with the aim of preparing a flood intensity zoning map and analyzing its relationship with vegetation in Qirokarzin city in Fars province. For this purpose, after reviewing various sources, by introducing five effective criteria in the occurrence of floods, which were repeated in other researches in this field, the factors of height, slope, and distance from the river, topographic index and height of runoff were selected as effective factors. By using the method of network analysis process (ANP) in Super decision software, weighting and then using the simple weighted sum method, the final map has been obtained. In this regard, vegetation changes have been obtained using Landsat images in 2000 and 2021 and NDVI index. The results showed that the most effective criterion was the topographic index and Qirokarzin city was located in five zones of very low, low, medium, high and very high risk of flooding, among which 1849/6 square kilometer (54.8%) of Qirokarzin city were in the zone with the risk of flooding is very high. also, the analysis of vegetation changes showed that despite the development of agriculture and horticulture and the resulting relative improvement of the average values of the NDVI index, in the upper reaches of the watersheds of this city, the vegetation cover of forest and pasture lands has decreased significantly, and finally the effects of this problem lead to residential areas and agricultural and horticultural lands in 2021 compared to 2000 are located in areas with high flood potential with a higher percentage, this issue can confirm that the protection of land use in the upstream area is in accordance with to what extent can the policy of maintaining the existing cover and developing vegetation covers by using plants that have high soil protection value play a role in mitigating and suppressing the flooding of the downstream lands.</div> سیلاب, سیلخیزی, قیروکارزین, فرآیند تحلیل شبکه ای, سوپر‌دسیژن, مجموع ساده وزنی Flood, Qirokarzin, ANP, in Super Decision, Simple weighted sum 77 96 http://jsaeh.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1023-1&slc_lang=fa&sid=1 fatemeh hosseini سیده فاطمه حسینی ftm.hoseinii@gmail.com 100319475328460011808 100319475328460011808 No PhD student of Geography and Rural Planning, Tehran University of Research Sciences, Tehran, Iran واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی. mohammad hemmati محمد همتی Hemmati2051@gmail.com 100319475328460011809 100319475328460011809 Yes Assistant Professor, Department of Geography, Islamic Azad University, Yadgar Imam Khomeini Branch, Shahrari, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی (ره) mahtab jafari مهتاب جعفری mahtab.jafari@iau.ac.ir 100319475328460011810 100319475328460011810 No Assistant Professor, Department of Geography, Islamic Azad University Chalus Branch, Chalus, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس alireza estelaji علیرضا استعلاجی al_estelaji@yahoo.com 100319475328460011811 100319475328460011811 No Professor of Department of Geography, Islamic Azad University, Yadgar Imam Khomeini Branch, Shahrari, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی (ره)