fa پیش‌بینی مکانی جنگل‌زدایی در جنگل‌های هیرکانی ایران: تلفیق عوامل اقلیمی، توپوگرافی و انسانی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">پدیده جنگل‌زدایی یکی از چالش‌ها و مخاطرات اصلی در اکوسیستم‌های جنگلی از جمله جنگل‌های هیرکانی است که تحت تأثیر عوامل متنوع طبیعی و انسانی رخ می‌دهد. این مطالعه با هدف مدلسازی احتمال وقوع جنگل‌زدایی در حوزه جنگلداری لوه واقع در شمال ایران انجام شد. داده‌های این پژوهش شامل ۱۰۴ نقطه جنگل‌زدایی ثبت‌شده و ۱۴ متغیر تبیینی بود که از طریق تحلیل مکانی در محیط </span></span>GIS <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و داده‌های اقلیمی، توپوگرافی و انسانی استخراج گردید. برای تحلیل رابطه بین متغیرها و پیش‌بینی احتمال جنگل‌زدایی، از دو مدل آماری شامل رگرسیون لجستیک و مدل جمعی تعمیم‌یافته استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل جمعی تعمیم‌یافته با ضریب کاپای 84/0 و سطح زیر منحنی عملکرد برابر 956/0 عملکرد بهتری نسبت به مدل لجستیک داشته و توزیع واقع‌گرایانه‌تری از سطوح خطر ارائه داده است. متغیرهای فاصله از جاده، شیب، اثر باد و ارتفاع از سطح دریا بیشترین تأثیر را بر احتمال جنگل‌زدایی داشتند. بر اساس خروجی مدل </span></span>GAM<span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، حدود ۲۰ درصد منطقه در طبقه خطر بالا و بسیار بالا قرار گرفت. یافته‌ها حاکی از نقش تعیین‌کننده زیرساخت‌های دسترسی، فشار انسانی و عوامل اقلیمی در تسریع روند جنگل‌زدایی است. نتایج این پژوهش می‌تواند در اولویت‌بندی مداخلات حفاظتی، بازنگری در توسعه جاده‌ها و برنامه‌ریزی فضایی مؤثر برای مدیریت پایدار جنگل‌های شمال کشور مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Deforestation is one of the primary challenges and environmental threats facing forest ecosystems, including the Hyrcanian forests, and occurs under the influence of various natural and anthropogenic drivers. This study aimed to model the probability of deforestation occurrence within the Loveh forest management district located in northern Iran. The dataset comprised 104 documented deforestation points and 14 explanatory variables, derived through spatial analysis using GIS and environmental, topographic, and anthropogenic data. To assess the relationships among variables and predict the likelihood of deforestation, two statistical models were employed: logistic regression and the Generalized Additive Model (GAM). The results revealed that the GAM outperformed the logistic regression model, achieving a higher Kappa coefficient (0.84) and Area Under the Curve (AUC) value (0.956), and providing a more realistic spatial distribution of deforestation risk. The most influential variables included distance from roads, slope, wind effect, and elevation. Based on the GAM output, approximately 20% of the study area was categorized as high and very high risk. These findings underscore the pivotal role of access infrastructure, human pressure, and climatic factors in accelerating deforestation processes. The results of this study can serve as a scientific basis for prioritizing conservation interventions, reassessing road development policies, and enhancing spatial planning for sustainable forest management in northern Iran.</span></span></span><br> &nbsp; احتمال وقوع, توسعه جاده, ضریب کاپا, عوامل انسانی, مدیریت پایدار Probability of occurrence, Road development, Kappa coefficient, Human factors, Sustainable management 49 62 http://jsaeh.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1688-2&slc_lang=fa&sid=1 saeid shabani سعید شعبانی s.shabani@areeo.ac.ir 100319475328460013096 100319475328460013096 Yes AREEO سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی behrooz mohseni بهروز محسنی b.mohseni@areeo.ac.ir 100319475328460013097 100319475328460013097 No AREEO سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی aiding kornejady آیدینگ کرنژادی aidin.kornejady@gmail.com 100319475328460013098 100319475328460013098 No AREEO سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی akram ahmadi اکرم احمدی ahmadi.1870@gmail.com 100319475328460013099 100319475328460013099 No AREEO سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی hassan faramarzi حسن فرامرزی faramarzi.hassan@yahoo.com 100319475328460013100 100319475328460013100 No Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Noor, Mazandaran دانشکدە منابع طبیعی و علوم دریایی نور، مازندران esmaeil silakhori اسماعیل سیلاخوری esmaeil.silakhori@gmail.com 100319475328460013101 100319475328460013101 No gorgan university دانشگاه علوم کشاورزی گرگان