یافته های نوین در علوم زیستی

ارزيابي تنوع ژنتيكي و گروه بندي اکوتیپ های مختلف هندوانه با استفاده از نشانگرهاي مولکولی SRAP

مریم عبدلی نسب

تعداد 38 توده و رقم مهم هندوانه از مناطق مختلف کشور جمع آوری و پس از آماده سازی خاک، در مزرعۀ تحقیقاتی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت شد. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی، DNA از برگ استخراج و واکنش زنجیره ای پلیمراز با استفاده از 14 جفت آغازگر SRAP بهینه شد. تعداد 136 باند چندشكل به دست آمد، كه جفت آغازگر EM10-Me4 با تعداد نوزده باند و جفت آغازگرهایEM16-Me4 و EM16-Me4 با تعداد هفت باند به ترتیب بيشترين و كمترين تعداد باند چندشكل را ايجاد کردند. محتواي اطلاعات چندشكل (PIC) در اين تحقيق بين 20/0 تا 32/0 و ميزان تنوع ژني براساس شاخص نی از 17/0 تا 28/0 به دست آمد. تجزيۀ تابع تشخيص خطي فيشر نشان داد که روش UPGMA و با انجام صحت گروه بندي در حدود 90 درصد، مناسب تر از ديگر روش هاي تجزيۀ خوشه اي است. تجزيۀ خوشه اي براساس روش جاکارد توده های تحت مطالعه را در پنج گروه مجزا قرار داد. تجزیه به مختصات اصلی نشان می دهد که مؤلفه های اول و دوم 5/92 درصد از تنوع به دست آمده را توجیه می کنند که خود نشان دهندۀ توزیع مناسب نشانگرها در کل ژنوم است.

تأثیر عصارۀ هیدروالکلی میوۀ گیاهان اسپند و دارفلفل بر ميزان هورمون های محور هیپوفیز-گناد موش های آزمایشگاهی نر نژاد NMRI

دلارام اسلیمی اصفهانی

گیاهان اسپند و دارفلفل کاربرد درمانی فراوانی دارند. این گیاهان حاوی فلاونوئیدها هستند که احتمالاً بر سیستم اندوکرینی تولیدمثل مؤثرند و می توانند باروری را کاهش دهند، بنابراین، در این مطالعه عصارۀ هیدروالکلی اسپند و دارفلفل بر محور هیپوفیز- گناد و تغییرات بافت بیضه تحت بررسی قرار گرفت. در این تحقیق حیوانات به یک گروه کنترل و سه گروه تحت آزمایش تقسیم شدند. گروه اول عصارۀ هیدروالکلی گیاه اسپند با غلظت 200 میلی گرم/لیتر، گروه دوم عصارۀ هیدروالکلی گیاه دارفلفل با غلظت 200 میلی گرم/لیتر و گروه سوم ترکیب این دو عصاره را با همین غلظت به مدت 30 روز دریافت کردند. بعد از گذشت زمان تیمار چندین شاخص باروری از جمله تعداد اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت و اسپرماتید و تغییرات بافتی بیضه و نیز سطوح سرمی تستوسترون، LH و FSH اندازه گیری شد. داده های به دست آمده توسط نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. در این مطالعه سطوح هورمون های تستوسترون، هورمون محرک فولیکولی و هورمون لوتئینی در گروه عصارۀ اسپند و هردو عصاره در مقایسه با گروه کنترل کاهش معنی دار داشت. علاوه بر این، تعداد اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت و اسپرماتید در گروه عصارۀ اسپند و هردو عصاره کاهش معنی دار نشان داد. نتایج این مطالعه نشان داد عصارۀ هیدروالکلی گیاهان اسپند و دارفلفل باعث کاهش عمل کرد محور هیپوفیز-گناد و اسپرماتوژنز در موش کوچک آزمایشگاهی نر نژاد NMRI می شوند.

بررسی اثر نانواکسید آهن در دورة جنینی بر رشد و نمو بیضۀ موش بالغ نژاد NMRI

حوا شریف دینی

در میان انواع نانو ذرات زیست سازگار، نانواکسیدآهن توجه زیادی برای کاربردهای مختلف- به خصوص در پزشکی و در تصویربرداری رزونانس مغناطیسی MRI))- به خود جلب کرده است. بررسی اثرات نانواکسیدآهن بر تغییرات هیستولوژیکی بیضه و اسپرماتوژنز موش بالغی که در زمان جنینی تحت تأثير قرار گرفته است، هدف این تحقیق است. در این مطالعة تجربی، موش ها به سه گروه تجربي و دو گروه كنترل و شم تقسيم شدند. نانواکسیدآهن با سه تکرار و دوزهای ۱۰، ۳۰ و ۵۰ mg/kg در روز۱۰ و ۱۲ و ۱۴ دورة بحرانی نمو بیضه جنین به مادر تزریق شد و پس از بلوغ زاده ها، از بیضه و اپیدیدیم برش سریال به ضخامت µm ۰۶/۰ تهیه و رنگ آميزي هماتوکسیلین-ائوزین انجام شد و بعد از شمارش سلولي، داده ها تحت تحليل واریانس یک عاملی با تکرار وTukey قرار گرفت. نتایج به دست آمده افزایش برخی پارامترها مانند تعداد اسپرم اپیدیدیمی در دوزهای ۱۰ و ۳۰ میلی گرم، وزن بیضه در دوز ۳۰ میلی گرم، اسپرماتوسیت اولیه در دوز ۱۰ میلی گرم و کاهش برخی دیگر مانند قطر بیضه در هر سه گروه تجربی و حجم بیضه در دوز ۵۰ میلی گرم را نشان دادند. به علاوه تغییراتی از قبیل به هم ریختگی و واکوئله شدن را در دوزهای بالا شاهد بودیم. با توجه به عبور نانواكسيدآهن از غشای سلولی و نیز با توجه به توان اکسیدکنندگی و احیای آن، این نانوماده در دوزهای کم همچون یک آنتی اکسیدان عمل کرد و در دوزهای بالا سمیت را نشان داد و این نشان دهندة پتانسیل دو گانة نانو اکسید آهن است.

ارزیابی خصوصیات رشدی، رنگدانه های فتوسنتزی و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان ارقام عدس در پاسخ به تنش آبی

راهله احمدپور

تنش آبی يكي از مهم ترين عوامل محدودكنندة رشد و عمل كرد گياهان در بسياري از مناطق دنيا است. به منظور بررسي اثر تنش آبی بر برخي صفات مورفولوژيك، فيزيولوژيك و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان عدس، آزمایشی با 4 رقم پرکاربرد عدس (گچساران، کیمیا، زیبا و رباط) در 4 تيمار تنش آبی شامل 25، 50، 75 و 100 درصد (شاهد) ظرفیت زراعی به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در اتاقک رشد انجام شد .نتایج نشان داد که تنش آبی در سطوح 25 و 50 درصد ظرفیت زراعی به کاهش معنی دار ویژگی های مورفوفیزیولوژیک و افزایش معنی دار فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان، پرولین و پروتئین محلول برگی در مقایسه با سطح شاهد می انجامد. در بررسی صفات مورفوفیزیولوژیک، ارقام گچساران و رباط در بیشتر صفات تحت بررسی نسبت به ارقام کیمیا و زیبا برتری داشتند. در تنش شدید، محتوای پرولین و پروتئین محلول برگی، فعالیت آنزیم کاتالاز و سوپراکسید دیسموتاز در ارقام گچساران و رباط افزایش معنی داری نسبت به ارقام کیمیا و زیبا داشت. نتايج اين بررسي نشان داد كه ارقام رباط و گچساران از طريق به كارگيري سازوکار هاي مختلف تحمل تنش آبی نظیر فعالیت بیشتر آنزیم های آنتی اکسیدان، افزایش رنگ دانه های فتوسنتزی، محتوای پرولین و پروتئین نسبت به ارقام کیمیا و زیبا، كمتر تحت تأثير اثر منفی تنش آب قرار گرفتند. با توجه به اینکه صفات تحت بررسی در این مطالعه معیارهای مناسبی جهت شناسایی ارقام مقاوم به تنش خشکی محسوب می شوند، بنابراین ارقام رباط و گچساران به منزلۀ ارقام مقاوم جهت کشت دیم معرفی می شود.

مطالعۀ فلوریستیکی مراتع درمنۀ کوهی در استان اصفهان، ایران

سعید افشار زاده

جهت بررسی درمنه زارهای استان اصفهان، دو مرتع خروس گلو در جنوب غربی و اشن در غرب استان انتخاب شد. این مراتع، مناطق کوهستانی با اقلیم نیمه خشک هستند. در منطقة گردنة خروس گلو، 68 گونه متعلق به 50 سرده و 24 تیره شناسایی شد و اشکال رویشی شامل 39 درصد همی کریپتوفیت، 27 درصد تروفیت، 19 درصد کامفیت، 13 درصد ژئوفیت و 2 درصد فانروفیت بودند.کوروتیپ های منطقة خروس گلو متشکل از 56 گونه متعلق به ناحية ايران و توراني، چهار گونه مربوط به نواحي اروپا سيبري- ايران و توراني- مديترانه اي، سه گونه متعلق به نواحي اروپا سيبري- ايران و توراني، دو گونه متعلق به نواحي ايران و توراني- مديترانه اي، 1 گونه مربوط به نواحي ايران و توراني- صحرا سندي- مدیترانه ای، يك گونه مربوط به نواحي ايران و توراني- صحرا سندي و يك گونه جهانی بودند. در منطقة اشن، 88 گونه متعلق به 67 سرده و 29 تیره شناسایی شد. همی کریپتوفیت ها 39 درصد، تروفیت ها 28 درصد، ژئوفیت ها 17 درصد، کامفیت ها 15 درصد و فانروفیت ها 1 درصد سهم فلور منطقه را شامل شدند. تعداد 73 گونه متعلق به ناحيه ايران و توراني، هفت گونه متعلق به نواحي اروپا سيبري- ايران و توراني، چهار گونة متعلق به نواحي ايران و توراني- مديترانه اي، 3 گونة مربوط به نواحي اروپا سيبري- ايران و توراني- مديترانه اي و يك گونة جهانی شناسایی شد. تعداد دو گونه برای اولین بار از استان اصفهان گزارش شد. با توجه به تشابه زیاد فلورهای دو منطقه که در نتیجة مشابهت عوامل تأثيرگذار محیطی است باید سیاست مدیریتی واحدی برای پوشش گیاهی درمنه زارهای استان اصفهان اتخاذ كرد.

ارزیابی تجزیۀ زیستی آنتراسن به وسیلۀ Gliomastix sp. جداشده از خاک های آلوده پالایشگاه شازند، ایران

حمید مقیمی

در اين پژوهش جداسازي قارچ های تجزيه کنندۀ نفت خام از خاک هاي آلوده به نفت پالایشگاه شازند اراک جدا شد. در مرحلۀ جداسازی 12 جدایۀ قارچی بدست آمد. آزمون (Total Petroleum Hydrocarbons) TPH در حضور درصد1 نفت در این جدایه ها نشان داد که جدایۀ ADH-02 با 75 درصد حذف نفت خام، توانمندترین جدایه در حذف هیدروکربن های نفتی است. تحلیل FTIR حذف 91 درصد ترکیبات آلیفاتیک در این جدایه را نشان داد. نتایج حاصل از شناسایی نشان داد که ADH-02 با 99 درصد شباهت متعلق به جنسGliomastix است. بررسی تجزیۀ ترکیبات هیدروکربن های آروماتیک چندحلقه ای مدل در محیط پایۀ نمکی با HPLC توسط این سویه نشان داد که این سویه قادر است 67 درصد آنتراسن را طی 14 روز تجزیه کند. نتایج نشان داد که سویۀGliomastix sp. برای اولین بار به مثابۀ قارچی توانمند درجهت حذف زیستی نفت خام و ترکیبات هیدروکربن های آروماتیک چندحلقه ای گزارش شده است.

استخراج کیتوزان α، β و γ از خرچنگ Portunus segnis، سپیا Sepia pharaonis و قارچ Aspergillus niger و مقایسۀ خواص ضد میکروبی آنها

جمیله پازوکی

سه نوع کیتین به نام α (اسکلت خارجی سخت پوستان)، β (اسکلت داخلی سرپایان) و γ (دیوارۀ سلولی برخی قارچ ها) در طبیعت وجود دارد. کیتوزان مهم ترین مشتق کیتین است که فعالیت های زیستی مختلفی دارد. در این مطالعه سه نوع کیتوزان α، β و γ به ترتیب از پوستۀ خرچنگ Portunus segnis ، صدف داخلی Sepia pharonis و دیوارۀ سلولی قارچ Aspergillus niger استخراج شد. نمونه های سخت پوست و نرم تن در تابستان 1393 از آب های بندر عباس و سویۀ قارچی Aspergillus niger (5223 PTCC ) از سازمان پژوهش های علمی و صنعتی تهیه شد. مقدار کیتوزان استخراج شده از پوستۀ خرچنگ به طور معنی داری بیشتر از کیتوزان سپیا و کیتوزان قارچ محاسبه شد. خواص ضدمیکروبی سه نوع کیتوزان به روش انتشار دیسک در آگار روی نه سویۀ باکتریایی و دو سویۀ قارچی بررسی شد. به طور میانگین، کیتوزان α بیشترین و کیتوزان γ کمترین فعالیت ضد میکروبی را نشان دادند. در برابر 3 نوع کیتوزان حساسیت باکتری ها بیشتر از سویه های قارچی بود. باکتری های گرم مثبت و گرم منفی حساسیت یکسانی در برابر انواع کیتوزان از خود نشان دادند. با توجه به نتایج به دست آمده، 3 نوع کیتوزان استخراج شده خواص ضد میکروبی قابل توجهی را از خود نشان دادند. مطالعات بیشتر در این زمینه نیز پیشنهاد می شود.

اثر دما بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی، فنل کل و صفات زراعي دو گونه آويشن

مهدی رحیمی

گياه آويشن يكي از پرمصرف ترين گياهان دارويي از نظر اسانس و متابوليت هاي ثانويه شناخته شده است. به منظور بررسي اثر دما بر فعالیت آنتی اکسیدانی، فنل کل، صفات زراعي و بازده اسانس دو گونه آويشن (کرماني و باغي) آزمايشي در سال 94 در قالب طرح اسپیلت پلات بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه انجام شد. نتايج اين آزمايش نشان داد که بين دو گونه و دماهاي مختلف از نظر صفات اندازه گيري شده اختلاف معني داري وجود دارد. درصد اسانس، فعالیت آنتی اکسیدانی، فنل کل و ارتفاع بوته در آويشن کرماني بيشتر از آويشن باغي بود. مقايسة ميانگين اثر متقابل براي صفت درصد اسانس نشان داد که مقدار اين صفت در آويشن کرماني و دماي 30 درجة سانتي گراد بيشتر از تيمارهاي ديگر است. میــزان IC50 آویشـن باغی و کرمانی در موقعيت هاي مختلف از 37/24 تا 43/54 میکروگرم در میلی لیتر و مـیزان تـرکیبات فنـلی از 63/36 تا 37/89 میلی گرم گالیک اسید در یک گرم عصارة خشک متغیر بودند. نتایج نشان داد که بیشترین فعالیت آنتی اکسیدانی، بازده اسانس و ترکیبات فنلی در دمای 30 درجه برای هر دو گونه مشاهده شد.

مطالعۀ فلوریستیک توده های خالص راش (Fagus orientalis Lipsky) در شرق گیلان، ایران

شهریار سعیدی مهرورز

جنگل های هیرکانی در شمال ایران دارای عناصر درختی و درختچه ای مهم اروپا- سیبریایی و جوامع جنگلی کمیابی است که در این میان جوامع راش سطح وسیعی از جنگل های کوهستانی را از غرب تا شرق (گرگان) هیرکانی به خود اختصاص داده است. به منظور شناخت ویژگی های فلوریستیک و عوامل مؤثر بر غنای گونه ای در توده ه ای خالص راش در شرق گیلان، تعداد 54 پلات با روش سیستماتیک- تصادفی برداشت شد. در مجموع، 111 گونه گیاهی متعلق به 84 سرده و 44 تیره شناسایی شد که تیره Orchidaceae با 9 گونه و سرده Carex با 6 گونه به ترتیب بزرگ ترین تیره و سرده محسوب می شوند. بالاترین فراوانی در بین گونه ها مربوط به Galium odoratum است که یکی از گونه های علفی تشکیل دهنده جوامع راش در مناطق مختلف جنگل های هیرکانی است. به دلیل جنگلی و کوهستانی بودن مناطق مطالعه شده، همی کریپتوفایت ها و ژئوفایت ها به ترتیب شکل های زیستی غالب در این مناطق هستند و عناصر اروپا- سیبری با 30.6 درصد بیشترین فراوانی را از دیدگاه کورولوژی دارند. همچنین، اندازه خرد زیستگاه و درصد تاج پوشش درختی با ایجاد شرایط اکولوژیک متنوع در پلات ها مانند حفظ رطوبت خاک و تغییر در میزان نور وارد شده به درون پلات ها از مهم ترین عوامل تأثیرگذار بر غنای گونه ای این مناطق هستند.

تأثیر سطوح چربي اکسیدشدۀ جیره بر هورمون های تیروییدی در تاسماهی هیبرید

امیرپرویز سلاطی

روغن ماهی موجود در جیرۀ ماهی پیوسته در معرض خطر اکسیداسیون قرار دارد. در مطالعۀ حاضر، اثر تغذیۀ تاسماهی هیبرید (Huso huso ♂ × Acipenser ruthenus ♀) جوان با جیرۀ حاوی سطوح مختلف چربی اکسیدشده بر سطوح هورمون های تیروئیدی به مثابۀ هورمون های اصلی دخیل در متابولیسم تحت بررسی قرار گرفت. جهت انجام این آزمایش سه رژیم غذایی مختلف با جایگزینی صفر (گروه شاهد)، 50 و 100درصد روغن ماهی اکسیدشده طراحی شد. 90 قطعه تاسماهی هیبرید با میانگین وزن اولیه 7/0 ± 6/212 گرم، پس از 2 هفته سازگاری با جیرۀ غذایی طراحی شده و محیط آزمایشی، به صورت تصادفی در 9 مخزن فایبرگلاس با ابعاد 2 متر مکعب، در 3 تیمار و هر کدام 3 تکرار ذخیره شدند. غذادهی سه بار در روز (ساعات 8 ، 14 و 20) و تا حد سیری به مدت 6 هفته انجام شد. در پایان دوره آزمایش، از ماهی ها نمونه خون تهیه و سرم جدا شد. هورمون تیروکسین و تری یدوتیرونین سرم به روش رادیو ایمونواسی انداز ه گیری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که تیروکسین، تری یدوتیرونین و نسبت تیروکسین به تری یدوتیرونین سرم تغییر معنی داری در پاسخ به سطوح مختلف چربی اکسیدشده رژیم غذایی نشان نداد. با توجه به یافته های مطالعۀ حاضر می توان نتیجه گرفت که تغذیه با چربی اکسیدشده اثری بر سطح سرمی هورمون های تیروییدی در تاس ماهی هیبرید ندارد.