یافته های نوین در علوم زیستی

بررسی اثر غلظت های مختلف نانوذرات اکسیدآهن بر بیان ژن p53در سلول های بنیادی مشتق شده از غشای آمنیوتیک انسانی

مریم ناصرالاسلامی

نانوذرات سوپر پارامغناطیس اکسیدآهن، پیشرفت های گسترده ای را در نانوتکنولوژی ایجاد کرده است. خصوصیات منحصر به فرد این ذرات موجب گسترش روزافزون کاربرد آن ها در زمینه های مختلف از جمله حوزه های پزشکی شده است. یکی از این کاربرد ها، امکان تجزیه و تحلیل غیرتهاجمی برای ردیابی سلول ها است. با این حال، احتمال ایجاد سمیت در سلول ها توسط این نانوذرات گزارش شده است. با توجه به این که آسیب سلولی ناشی از نانوذرات اکسید آهن وابسته به غلظت است، بنابراین پیدا کردن غلظت مناسب نانوذرات اکسید آهن برای جلوگیری از آسیب سلولی یا مرگ سلولی ناشی از آپوپتوز بسیار مهم است. هدف از این مطالعه یافتن غلظتی از نانوذرات سوپر پارامغناطیس اکسیدآهن است که منجر به ایجاد آپوپتوز در سلول ها نشود. اين مطالعه با هدف بررسی اثر غلظت های مختلف نانوذره اکسید آهن بر بقای سلول، تاثیر بر افزایش بیان ژن دخیل در آپوپتوز در سلول های بنیادی مزانشيمي مشتق از غشای آمنیوتیک انسان مورد ارزیابی و بررسی قرار گرفت. ابتدا سلول هاي بنیادي از بافت غشای آمنیوتیک انسانی استخراج و کشت داده شدند و جهت اثبات ویژگی مولتی پوتنت بودن این سلول ها به رده های سلولی چربی، استخوانی و غضروفی متمایز شدند. سپس درصد زنده مانی سلول های تیمار شده با غلظت های مختلف نانوذره اکسید آهن (200، 150، 100، 50، 0 میکروگرم در میلی لیتر) در بازه زمانی 24 و 48 ساعت به روش MTT مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس اثر غلظت های 0، 100،150 و 200 میکروگرم بر میلی لیتر از نانوذره بعد از 24 ساعت در hAMSCs از نظر بیان ژن p53 با روش Real-time PCR سنجیده شد. سلول های hAMSC استخراج شده در کشت دو بعدی ظاهری دوکی شکل داشتند که در بررسی مارکرهای سطحی توسط فلوسایتومتری، مشخص شد که این سلول ها CD29، CD90 و CD105 را بیان کرده و در مقابل CD34 و CD45 را قادر به بیان نبودند. نتایج حاصل از بررسی توانایی چند توانی hAMSCs نشان داد که این سلول ها قابلیت تمایز به رده های سلول های چربی، استخوانی و غضروفی را دارا هستند. نانوذره اکسید آهن در غلظت 50 و 100 میکروگرم در میلی لیتر در مدت زمان 24 ساعت تاثیری معنادار بر بقا سلول ها نداشت. در حالی که از غلظت 150 به بعد بقا سلولی به شکل قابل ملاحظه ای کاهش یافت (%4/1±42، 001/0 >P ). نتایج حاصل از آنالیز Real-time PCR نشان داد که بیان ژن p53 ناشی از مواجه سلول با نانوذره با غلظت های 150 میکروگرم در میلی لیتر (1/0±4/2، 001/0 >P ) و 200 میکروگرم در میلی لیتر (11/0±1/4، 001/0 >P ) به شکل قابل ملاحظه ای افزایش می یابد. با توجه به نتایج، نانوذرات مورد استفاده در این مطالعه در غلظت ≤ 100 میکروگرم در میلی لیتر برای ردیابی سلول ها مناسب هستند.

اثر عصاره شاهدانه در آسیب القایی میدان‌های الکترومغناطیسی بر بلوغ فولیکول‌های تخمدانی و تغییرات سطح هورمونی در موش کوچک آزمایشگاهی

جواد بهارآرا

امواج الکترومغناطیسی (EMF) ترکیبی از امواج الکتریکی و مغناطیسی هستند. انرژی حمل شده به وسیله این تابش ها در بافت های زنده جذب می شود. به نظر می رسد که میدان های الکترومغناطیسی می توانند باعث ناباروری در زنان شوند. شاهدانه گیاهی یک ساله و لیفی است و در مناطق گرمسیری به طور خودرو می روید. این پژوهش با هدف بررسی اثر حفاظتی عصاره شاهدانه با غلظت های 50، 100 و 150 میلی گرم بر کیلوگرم و میدان الکترومغناطیسی با فرکانس 50 هرتز و شدت 50 گاوس بر بلوغ فولیکول های تخمدانی و تغییرات سطح هورمون های FSH، LH، استرادیول و پروژسترون در موش ماده نابالغ نژاد NMRI انجام شده است. در پژوهش حاضر 48 سر موش کوچک آزمایشگاهی نژاد ماده نابالغ NMRI با سن تقریبی 16 روزه و وزن حدود 18 گرم در 8 گروه تقسیم شدند. بعد از تیمار، نمونه ها تشریح و تخمدان ها از بدن آن ها خارج شدند. سپس وزن تخمدان ها با ترازوی دیجیتال ثبت شد و پس از طی مراحل آماده سازی بافتی شمارش تعداد فولیکول های بدوی، اولیه، ثانویه و آترزی و تعیین سطح هورمون ها انجام شد. نتایج نشان داده است که غلظت 50 میلی گرم بر کیلوگرم عصاره شاهدانه می تواند بعد از اثر میدان 50 گاوس، تعداد انواع فولیکول ها را افزایش و تعداد فولیکول های آترزی را کاهش دهد. کاربرد غلظت 50 بعد از تیمار با میدان 50 گاوس افزایش سطح هورمون های FSH، LH و استرادیول را باعث شد و سطح پروژسترون را کاهش داد. یافته ها بیانگر این است که عصاره شاهدانه با غلظت 50 میلی گرم بر کیلوگرم می تواند نقش محافظتی در جلوگیری از کاهش تعداد فولیکول های حاصل از آسیب القا شده توسط امواج الکترومغناطیسی داشته باشد.

استخوان‌شناسی مقایسه‌ای Chondrostoma orientale و C. nasus

سیدعلی معزی

مقایسه ساختارهای ریختی، یک عنصر کلیدي در زیست شناسی تکاملی است که هم در آرایه شناسی و هم در درك تنوع موجودات کاربرد دارد. اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف مقایسه ساختارهای استخوانی Chondrostoma orientale و C. nasus به اجرا درآمد. برای این منظور سه نمونه از C. orientale از رودخانه کر ایران و پنج نمونه از C. nasus از حوضه رودخانه های دانوب، دنیپر و رون و دریاچه اوهرد بررسی شدند. نتایج نشان داد که دو زائده قدامی استخوان فراپرویزنی در C. orientale نسبت به C. nasus فاصله بیشتری ازهم دارند. نمای قدامی استخوان فراپرویزنی در C. orientale مقعر ولی در C. nasus تقریباً صاف است. زائده حلقی- خلفی در استخوان قاعده ای پس سری در C. orientale پهن و مثلثی شکل و در C. nasus باریک و مستطیلی شکل است. زائده بالارونده میانی- جانبی استخوان فکی در C. orientaleمتمایل به جلو، درحالی که در C. nasus کمی به سمت عقب متمایل شده است. زائده پایین رونده استخوان فکی در C. orientale بلند و در C. nasus کوتاه است. استخوان پیش فکی در C. orientale دارای زائده بالارونده منقاری است، در حالی که در C. nasusوجود ندارد. بخش قدامی استخوان دندانی در C. orientale باریک و کشیده و زائده منحنی به صورت عمود بر وسط استخوان دندانی قرار گرفته، درحالی که در C. nasus بخش قدامی استخوان دندانی کوتاه و پهن و زائده منحنی به سمت جلو متمایل شده است.

واژه های کلیدی:

SayyedAli Moezzi¹, Yazdan Keivany² & Benigno Elvira³
¹MSc Graduate, Department of Natural Resources (Fisheries Divission), Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran; ²Department of Natural Resources (Fisheries Divission), Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran; ³Department of Biodiversity, Ecology and Evolution, Complutense University of Madrid (UCM), Madrid, Spain
Correspondent author: SayyedAli Moezzi, moezzi.sayyed.ali@ut.ac.ir

Abstract.
Keywords.

بررسی فون مارهای منطقه شکارممنوع طالو و شیربند در استان سمنان، ایران

ویدا حجتی

منطقه شکار ممنوع طالو و شیربند در 12 کیلومتری شمال شرقی شهر دامغان در استان سمنان در جنوب سلسله جبال البرز واقع شده و از آب و هوای سرد و خشک در زمستان و گرم و خشک در تابستان برخوردار است. این منطقه دارای تنوع زیستی غنی بخصوص در فون خزندگان است. تاکنون، 22 گونه مار از کل استان سمنان گزارش شده است. با توجه به اینکه مطالعه دقیقی در منطقه شکار ممنوع طالو و شیربند صورت نگرفته است، تحقیق حاضر به منظور بررسی فون مارهای این منطقه از فروردین تا اواخر آبان ماه 1393 انجام شد. نمونه برداری با استفاده از دست (با رعایت نکات ایمنی)، چوب مارگیری و قلاب انجام گرفت. نمونه ها بعد از انتقال به آزمایشگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، شناسایی و عکس برداری شدند. شش صفت متریک و مریستیک در آن ها اندازه گیری شد و با استفاده از نرم افزار SPSS17 و Excel مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در مجموع، 45 نمونه مار جمع آوری شد که متعلق به 10 گونه، هشت جنس و چهار خانواده بودند. گونه ها عبارتند از:Platyceps karelini karelini (Brandt 1838) ، Platyceps rhodorachis rhodorachis (Jan in Filippi 1865)، Platyceps ventrimaculatus ventrimaculatus (Gray 1834)،Hemorrhois ravergieri (Ménétries 1832) ،Telescopus fallax iberus Eichwald 1831، Spalerosophis diadema cliffordii (Schlegel 1837)، Psammophis schokari (Forskal 1775) ، Eryx miliaris (Pallas, 1773)،Macrovipera lebetina obtusa (Dwigubsky 1832) ، (Duméril, Bibron & Duméril 1854) Pseudocarastes persicus. بیشترین فراوانی مربوط به شترمار و کمترین فراوانی مربوط به سوسن مار بوده است. تمامی این گونه ها برای اولین بار از این منطقه گزارش می شوند. گونه Eryx miliaris نیز برای اولین بار از استان سمنان گزارش می شود. در ایران هشت گونه آندمیک وجود دارد که فقط گونه مار شاخ دار ایرانی (Pseudocarastes persicus) در منطقه مورد مطالعه یافت شد.

بررسی دوشکلی جنسی در نسبت طول انگشتان دوم تا چهارم (2D:4D) در دو گونه وزغ سبز و وزغ پابیلچه‌ای

نسترن حیدری

دوشکلی جنسی در نسبت طول انگشتان یک ویژگی مورفولوژیکی حاصل از برهمکنش بین هورمون های جنسی و ژن های Hox قبل از تولد بوده که تکوین هر دوی اندام های حرکتی دست ها و پاها و اندام های جنسی را کنترل می کند. وضعیت این روند و نسبت ها در گروه های مختلف جانوری از جمله در انسان، دیگر پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان بررسی شده است. در این مطالعه، دوشکلی جنسی از لحاظ نسبت بین طول انگشتان II تا IV (2D:3D, 2D:4D, 3D:4D) دست و پای چپ، در 54 نمونه از وزغ ها متشکل از گونه Bufo viridis (16 نمونه نر و 19 نمونه ماده) و گونه Pelobates syriacus (10 نمونه نر و 9 نمونه ماده) در شمال ایران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در Pelobates syriacus ماده ها دارای میانگین طول بدن (SVL) بیشتری نسبت به نرها بودند و این اختلاف از نظر آماری معنی دار بود (05/0P≤). در گونه Bufo viridis نیز ماده ها دارای میانگین طول بدن بیشتری از نرها بودند اما این اختلاف بین افراد نر و ماده از لحاظ آماری معنی دار نبود. نسبت اندازه طول انگشتان دست و پا در سمت چپ بدن برای هر دو گونه از لحاظ (2D:3D, 2D:4D, 3D:4D) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در هیچ کدام از صفات مورد بررسی در اندام های حرکتی جلویی و عقبی، اختلاف معنی داری بین افراد نر و ماده در گونه Bufo viridis مشاهده نشد. اما از لحاظ 2D:4D بین افراد نر و ماده در گونه Pelobates syriacus اختلاف معنی دار (040/0P=) وجود داشت و این نسبت در افراد نر بیشتر از ماده‎ها بود. بنابراین، وجود تفاوت های معنی دار در این انگشتان در گونه Pelobates syriacus هماهنگ با این الگوی تغییرات در بیشتر دوزیستان و دیاپسیدها است.

مقایسه تغییرات درون گونه ایِ جمعیت های (Clinopodes flavidus (Geophlilomorpha, Geophilidae در منطقه البرز با استفاده از شیوه ریخت‌سنجی هندسی

رقیه زارعی

چکیده. هدف از مطالعه حاضر بررسی تغییرات شکلی ناحیه سر در جمعیت های دامنه شمالی و دامنه جنوبی گونه Clinopodes flavidus در ارتفاعات البرز با استفاده از روش ریخت سنجی هندسی بر پایه لندمارک بوده است. به این منظور تعداد 17 لندمارک و شبه لندمارک روی ککسواسترنیت چنگال های سمی و هفت لندمارک و شبه لندمارک روی تارسانگولوم چنگال های سمی با استفاده از نرم افزار TpsDig2 قرار داده شد. داده های حاصل از لندمارک پس از تحلیل پروکراست با شیوه های آماری چند متغیره شامل تحلیل تجزیه مؤلفه های اصلی (PCA) و تحلیل متغیرهای کانونی (CVA) با استفاده از نرم افزارهای PAST و MorphoJ مورد بررسی و مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین شکل ککسواسترنیت چنگال های سمی میان جمعیت های این گونه در منطقه البرز وجود دارد (p<0.001). این مطالعه قابلیت استفاده از روش ریخت سنجی هندسی بر پایه لندمارک را برای تمایز جمعیت های مختلف Clinopodes flavidus در منطقه البرز نشان می دهد.

شناسایی مولکولی کوکسیلا بورنتی در کنه‌های جدا شده از بزهای شهرستان مشکین شهر، استان اردبیل، ایران

بیژن اسمعیل نژاد

کوکسیلا بورنتی عامل تب کیو است که بیش از 40 گونه کنه در انتقال آن نقش دارند. هدف از مطالعه حاضر بررسی گونه های کنه سخت در گردش بزهای شهرستان مشکین شهر در استان اردبیل و نقش آن ها در انتقال کوکسیلا بورنتی بود. در یک نمونه گیری تصادفی از فروردین 1394 لغایت فروردین 1395، تعداد 365 بز از نظر آلودگی به کنه های سخت مورد بازرسی قرار گرفتند. تعداد 280 کنه جمع آوری شده از سطح بدن دام ها مورد شناسایی قرار گرفته و از نظر آلودگی به کوکسیلا بورنتی به روش مولکولی بررسی شدند. 8/40 درصد از دام ها حداقل به یک کنه آلوده بودند. هیالوما آناتولیکوم آناتولیکوم (9/33 درصد)، ریپی سفالوس سانگوئینوس (1/22 درصد)، ریپی سفالوس تورانیکوس (1/17 درصد)، هیالوما اکسکاواتوم (1/11 درصد)، ریپی سفالوس بورسا (5 درصد)، هیالوما دتریتوم (9/3 درصد)، هیالوما درومداری (6/3 درصد)، هیالوما اسیاتیکوم اسیاتیکوم (8/1 درصد) و هیالوما مارژیناتوم (1 درصد) گونه های شناسایی شده هستند. اختلاف آماری معنی داری بین میزان آلودگی دام ها به کنه و فصول مختلف، جنس و سن آن ها مشاهده نشد (05/0=p). در بررسی مولکولی 280 کنه صید شده، 5 مورد از 40 دسته شامل هیالوما آناتولیکوم آناتولیکوم (3 pool)، هیالوما اکسکاواتوم (1 pool) و ریپی سفالوس سانگوئینوس (1 pool) آلوده به کوکسیلا بورنتی بودند. بررسی حاضر اولین گزارش از وضعیت آلودگی کنه ها به کوکسیلا بورنتی در شمال غرب ایران است. با توجه به زئونوز بودن تب کیو، مطالعه بیشتر در مورد ناقلین و میزبان های دیگر ضروری به نظر می رسد.

جذب زیستی رنگ آزو کنگورد توسط قارچ Mucor circinelloides و کاربرد آن در رنگ‌بری زیستی پساب صنایع نساجی

حمید مقیمی

سالانه مصرف گسترده رنگ ها در صنایع نساجی و تخلیه پساب ها به محیط منجر به آلودگی های وسیع زیست محیطی می شود؛ بنابراین تصفیه این پساب ها با استفاده از روش های کارآمد و دوست دار محیط زیست ضروری است. در این مطالعه، جداسازی سویه های توانمند با روش غنی سازی صورت پذیرفت و با توجه به بیشترین میزان جذب رنگ در طول موج 500 نانومتر در کمترین زمان، بهترین جدایه انتخاب و در غلظت های مختلف از کنگورد مورد بررسی رنگ بری قرار گرفت. در این مطالعه 50 گونه قارچی جداسازی شد که 10 جدایه دارای ویژگی رنگ بری بود. بر اساس نتایج جدایه ADH8 با جذب 94 درصد از رنگ به عنوان قارچ برتر انتخاب شد. علاوه بر این، طی 48 ساعت 80 درصد از رنگ در غلظت های مختلف توسط این جدایه از محیط کشت حذف و بیشترین میزان رشد و حذف رنگ در غلظت 1000 میلی گرم بر لیتر به دست آمد. همچنین نتایج حاکی از آن بود که غلظت های مختلف نمک، تأثیری بر میزان جذب رنگ توسط جدایه منتخب ندارد. شناسایی مولکولی توالی ITS جدایه ADH8 مشخص کرد که این جدایه به میزان 100 درصد مشابه Mucor circinelloides بوده و با کد شناسایی UTMC 5032 در کلکسیون میکروارگانیسم های دانشگاه تهران ثبت و نگهداری گردید. نتایج حاصل از میزان رنگ بری پساب واقعی صنایع رنگرزی نشان داد که بیشترین میزان جذب رنگ توسط UTMC 5032 M. circinelloides 35-60 درصد طی تیمار 3 ساعته زیست توده با پساب رنگرزی نسبت به نمونه شاهد بود. نتایج به دست آمده نشان داد UTMC 5032 M. circinelloides توانایی بالایی در جذب رنگ های آزو داشته و برای اولین بار جهت جذب پساب های صنایع نساجی مورد استفاده قرارگرفته است.

شناسایی جلبک‎ های رشته‎ای رودخانه بالیخلو در استان اردبیل و گزارش چهارگونه جدید برای فلور جلبکی ایران

جمیله پناهی میرزاحسنلو

جمیله پناهی میرزاحسنلو¹، طاهر نژادستاری²، زهره رمضان پور³، جاوید ایمان پور نمین⁴ و یونس عصری⁵
¹گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران؛²گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران؛ ³موسسه تحقیقات بین المللی تاسماهیان دریای خزر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران؛⁴گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، گیلان، ایران؛⁵ بخش گیاه شناسی موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
مسئول مکاتبات: جمیله پناهی میرزاحسنلو، panahi@gonbad.ac.ir

چکیده. جلبک ها از جمله مهمترین گروه از موجودات فتوسنتزکننده هستند که کیفیت آب را به طور قابل ملاحظه ای تحت تاثیر قرار می‎دهند. با وجود اینکه جلبک ها یکی از بخش های اصلی زنجیره‎های غذایی اکوسیستم های آبی را تشکیل می دهند، مطالعات محدودی در رابطه با جلبک های آب شیرین ایران انجام شده است. جلبک های رشته ای جزء مهمی از پوشش گیاهی رودخانه ای را تشکیل می دهند. با توجه به اینکه آب رودخانه بالیخلو به عنوان منبع آب شرب شهر اردبیل استفاده می شود، در این مطالعه، بررسی جلبک های این رودخانه مورد توجه قرار گرفت و در مجموع 18 آرایه جلبک رشته ای شناسایی شد. بیشترین تعداد با 9 گونه به Cyanobacteriae رده Cyanophyceae متعلق است و پنج گونه، متعلق به Chlorophyta بود. در این بررسی چهار گونه برای اولین بار از ایران گزارش می‎شود شامل گونه‎هایAudouinella eugenea ، Arthrospira gigantea ، Homoeothrix janthina وTychonema bourrellyi.

بررسی تاثیرات خاکستر آتشفشانی کوه دماوند بر شاخص های رشدی و فیزیولوژیکی لوبیا

رقیه حیدری

مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر خاکستر آتشفشانی دماوند بر شاخص های ریخت شناسی و فیزیولوژیکی لوبیا به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان وزن خشک برگ در تیمار 100 میلی گرم در لیتر خاکستر آتشفشانی (0099/0 گرم) مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد بهینه محتوای قند محلول در غلظت 100 میلی گرم در لیتر خاکستر آتشفشانی به میزان 650/0 میلی گرم بر گرم وزن خشک برگ (mg/g D.W.) به دست آمد. بیشترین محتوای پروتئین و بهینه فعالیت آنزیم پراکسیداز به ترتیب با مقدار 680/0 میلی گرم بر گرم وزن تر برگ (mg/g F.W.) و 082/0 تغییرات واحد جذب در طول موج 470 نانو متر بر میلی گرم بر پروتئین (A470/mg/protein) مشاهده شد. بنابراین می توان ادعا کرد که خاکستر آتشفشانی ممکن است موجب افزایش رشد گیاه و بیوسنتز ترکیبات آلی مانند آهن و آلومینیوم گردد.

تاثیر جهت شیب بر تنوع‌‌زیستی گیاهی در قله هزار مسجد، استان خراسان رضوی، ایران

حمید اجتهادی

رشته كوه هزار مسجد به عنوان يكي از ارتفاعات مهم شمال شرق ایران است. پوشش گياهي در بخش هاي مرتفع این منطقه به خوبی مورد بررسي قرار نگرفته است. هدف اين مطالعه، بررسی تنوع زیستی گیاهی در ارتباط با جهت شیب در قله هزار مسجد است. برای بررسی اثر جهت شیب بر تنوع زیستی گیاهی تعداد 139 قاب 1 متر مربعی تصادفی در جهت های مختلف شیب و منطقه مسطح قله مستقر گردید. اطلاعات مربوط به پوشش گیاهی هر قاب شامل درصد پوشش تاجی و تعداد گونه های آوندی ثبت گردید. غنای گونه ای کل هر شیب و منطقه مسطح محاسبه و با استفاده از روش بوت استرپ تخمین زده شد و از روش ریرفکشن برای مقایسه غنای گونه ای بین شیب ها استفاده شد. اعداد ₁N و ₂N هیل و شاخص یک نواختی کامارگو برای داده ها محاسبه و نیم رخ تنوع هیل نیز رسم گردید. برای تعیین گونه های غالب و تعیین تیپ در هر جهت شیب از منحنی های رتبه-وفور استفاده شد. تحلیل های تنوع زیستی و آماری با استفاده از نرم افزار R انجام گرفت. در جهت های مختلف شیب در قله هزار مسجد، شیب شرقی بیش ترین و شیب جنوبی کمترین غنا، یک نواختی و هتروژنیتی را نشان داد. شیب شمالی نیز با وجود مناسب بودن از نظر در دسترس بودن منابع آبی، احتمالا به دلیل غالب شدن گونه سمّی Seseli transcaucasicum در آن از تنوع زیستی پایین تری را نسبت به شیب شرقی نمایش داد. به طور کلی در این مطالعه نشان داده شد که در قله هزار مسجد جهت شیب می تواند از طریق تغییر فاکتورهای محیطی بر تنوع زیستی اثر بگذارد.

لونیسرا جاپونیکا، گیاهی نادیده انگاشته شده در منابع گیاه‌شناسی فارسی و بازنگری یاس‌ها و یاسمن‌های ایران

محمدرضا جوهرچی

در ایران عموما گونه Lonicera japonica را که پیچ امین الدوله ژاپنی است به نام یاس یا گلِ یاس می شناسند. درحالی که واژه یاس در گیاه شناسی به سرده هایی از تیره زیتونیان اطلاق می شود. اما در کتاب ها، واژگان و فرهنگ های گیاه شناسی، معادل فارسی این نام علمی چندان شناخته شده نیست و متخصصان علوم گیاهی و باغبانی آن را پیچ امین الدوله می نامند؛ درحالی که نام علمی پیچ امین الدوله گونة L. caprifolium است. در ادبیات و طب سنتی کهن ایران به ندرت اثری از واژه یاس دیده می شود و به جای آن واژه های یاسمن و یاسمین مصطلح بوده اند. به طوری که نام سرده Jasminum را برگرفته از یاسمن فارسی دانسته اند. دراین تحقیق با بررسی منابع قدیم و جدید با توجه به صفات ریخت شناسی گیاهی و با استفاده از کلیدهای گیاه شناسی، انطباق اسامی صحیح یاس ها و یاسمن های ایران مشخص شده است. همچنین در این نوشتار حضور سرده Chrysojasminum در فلور ایران تایید می گردد.

Mohammad Reza Joharchi & Yasamin Nasseh
Department of Botany (Herbarium), Research Center for Plant Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
Correspondent author: Mohammad Reza Joharchi, Joharchi@um.ac.ir

Abstract.
Key words.