یافته های نوین در علوم زیستی

تاثیر دی‌کلرواستات به عنوان مهارکننده گلیکولیز روی القای آپوپتوز و تغییر بیان ژن و miRNA های مربوط به آن در سلول‌های سرطانی پستان MDA-MB-231

فرنوش عطاری

سرطان پستان شایع ترین سرطان و از مهم ترین دلایل مرگ و میر برای زنان در سراسر جهان است. نوع سه گانه منفی، تهاجمی ترین نوع سرطان پستان بوده و شیمی درمانی تنها گزینه درمانی برای آن است. سلول های سرطانی حتی درصورت برخورداری کافی از اکسیژن مسیر گلیکولیز را انتخاب می کنند و فعالیت این مسیر نقش مهمی در ایجاد سرطان ایفا می کند. درنتیجه هدف قرار دادن گلیکولیز می تواند استراتژی موثری برای از بین بردن سلول های سرطانی باشد. در مطالعه حاضر اثر مهارکننده گلیکولیز به نام دی کلرواستات (DCA) روی القای آپوپتوز در سلول های سرطان پستان سه گانه منفی به نام MDA-MB-231 سنجیده شده و بیان ژن های ضدآپوپتوزی و miRNAهای انکوژن نیز بررسی شده است. نتایج آزمون MTT نشان داد که این دارو به صورت وابسته به غلظت موجب کاهش بقای سلولی می شود به طوری که غلظت 50 میلی مولار از این دارو بقای سلولی را تا %50 کاهش می دهد. نتایج آزمون انکسین/PI نشان داد که تیمار سلول ها با DCA موجب افزایش %32 سلول های آپوپتوزی نسبت به گروه کنترل می شود. نتایج آزمون چرخه سلولی نیز افزایش دوبرابری سلول ها در مرحله Sub-G1 در گروه تیمار نسبت به گروه کنترل را نشان داد. درنهایت کاهش بیان ژن های ضدآپوپتوزی Bcl2l1 و Mcl1 و همچنین کاهش بیان miR21 و miR27a به عنوان microRNAهای مهارکننده آپوپتوز در اثر تیمار با DCA مشاهده شد. نتایج ما نشان داد که DCA به عنوان مهارکننده گلیکولیز باعث کاهش تکثیر و القای آپوپتوز در سلول های سرطان پستان سه گانه منفی می شود که القای آپوپتوز از طریق کاهش بیان ژن های بقای سلولی و miRNAهای انکوژن صورت می گیرد.

بررسی تأثیر دیابت نوع دو بر ساختار پیاز بویایی رت نژاد ویستار

زهرا نظری

حس بویایی نقش مهمی در ایمنی، تغذیه، تعاملات اجتماعی، عملکرد جنسی و کیفیت زندگی فرد دارد. در حال حاضر بیش از 400 میلیون نفر در سراسر جهان به دیابت شیرین مبتلا هستند که یافته ها نشان می دهد این بیماری با اختلال عملکرد بویایی مرتبط است. در پژوهش حاضر ساختار پیاز بویایی رت های دیابتی نوع 2 مورد ارزیابی قرار گرفت. القاء دیابت با تجویز 20 میلی گرم بر کیلوگرم استرپتوزوتوسین به موش های صحرایی بالغ نژاد ویستار به مدت 5 روز انجام شد. پس از 35 روز از گذشت تزریق، به منظور ارزیابی ساختار بویایی، حیوانات بی هوش شده و بافت پیاز بویایی برای پردازش بافت و رنگ آمیزی نیسل استخراج گردید. بر اساس یافته ها، تعداد گلومرول ها در رت های دیابتی نسبت به گروه کنترل کاهش معنی داری را نشان داد (05/0P<). علاوه بر این، کاهش قابل توجهی در لایه پلکسی فرم داخلی در پیاز بویایی رت های دیابتی در مقایسه با گروه کنترل مشاهده شد (05/0P<). نتایج حاضر نشان داد که اختلال بویایی در رت های دیابتی نوع 2 با تغییرات ساختاری پیاز بویایی مرتبط است، که نشان دهنده تخریب و آسیب ناشی از دیابت بر بافت پیاز بویایی است.

تولید واکسن های گیاهی و آزمایش‌های انجام شده در این مورد به عنوان راهبردی مؤثر جهت مقابله با بیماری‌های عفونی از جمله کووید 19

آزاده نیک نژاد

ظهور ویروس های جدید، همواره تهدیدی برای سلامتی افراد جهان بوده است که جدیدترین نمونه آن سویه های جدید ویروس کرونا (SARS-CoV-2) و سندروم حاد تنفسی ناشی از آن (ARDS) است. وضعیت کنونی، اهمیت تولید سریع واکسن های پایدار ارزان قیمت را که به تجهیزات خنک کننده به منظور نگهداری و حمل و نقل نیاز ندارند، بیش از پیش نشان می دهد. با این حال در کشورهای در حال توسعه، بیشتر واکسن ها هنوز به دلیل هزینه های واردات و نیازهای نگهداری و حمل و نقل در دسترس نیستند. بنابراین مهم است که واکسن برای کشورهای در حال توسعه مقرون به صرفه باشد تا واکسیناسیون در مقیاسی وسیع صورت گیرد. واکسن های گیاهی نسبت به سایر انواع واکسن و روش های تولیدی مقرون به صرفه تر هستند و می توانند در مقادیر زیاد تولید شوند. علاوه بر این واکسن های گیاهی مزایای دیگری هم دارند که در این مقاله به آنها پرداخته می شود. با این حال با توجه به اینکه یک محصول دارویی گیاهی قرار است به صورت نیمه فرآوری شده (مانند پوره سیب زمینی یا رب گوجه فرنگی) به عنوان واکسن مصرف شود، مهم است که بررسی های نظارتی خاصی که برای واکسن های تزریقی اعمال می شود، برای این محصولات نیز اعمال شود تا عوارض مصرف آنها از نظر بالینی بررسی شود. مقاله مروری حاضر به بررسی فرصت ها و چالش های تولید واکسن های گیاهی به منظور مقابله با بیماری هایی مانند کووید 19 می پردازد.

ارزیابی فعالیت ضدقارچی فرم‌های نانو و توده‌ای مس‌اکسید در رقم روشن گندم

منیره چنیانی

گندم (Triticum aestivum L.) یکی از مهم ترین غلات زیرکشت در جهان و ایران، هرساله توسط بیماری های زیادی از جمله بیماری های قارچی فوزاریوم تهدید می شود. با توجه به ویژگی های منحصربه فرد نانوذرات، نانوذره مس اکسید پتانسیل بالایی در خواص ضدباکتریایی و ضدقارچی از خود نشان می دهد. هدف از تحقیق حاضر بررسی مقایسه ای اثرضدقارچی نانوذره مس اکسید و فرم توده آن بر سرکوب قارچ Fusarium calmorum گندم است. به این منظورآزمایش گلدانی با تیمارهای 4 سطح (10، 250، 500 و 1000 میلی گرم درلیتر) نانوذره و فرم توده مس اکسید بر گندم رقم روشن آلوده به قارچ فوزاریوم صورت گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که بهترین مهار بیماری زایی ریشه در غلظت بالای نانوذرات نسبت به فرم توده آن صورت گرفت. غلظت های 250 و 500 میلی گرم درلیتر نانوذرات مس اکسید به ترتیب، باعث بیشترین طول ساقه و ریشه و بیشترین وزن خشک بخش هوایی و ریشه شدند. تیمار با غلظت های میانه نانوذرات (10 و 250 میلی گرم درلیتر)، محتوای کلروفیل a، کلروفیل کل، کاروتنوئید، ضریب پایداری کلروفیل، ضریب پایداری غشاء و محتوای نسبی آب برگ را افزایش داد. درحالی که با افزایش غلظت هردوفرم نانوذره و فرم توده، محتوای کلروفیلb، مالون دی آلدئید، پراکسید هیدروژن و پرولین نمونه ها افزایش یافت. نتایج این تحقیق نشان داد که غلظت های کم و میانه فرم نانواکسیدمس بر مهار قارچ مذکور در گندم نسبت به فرم توده ای آن موفق تر بوده است.

تاثیر پساب صنعتی بر بعضی از خصوصیات ریخت شناسی و فیزیولوژیکی نخل‌مرداب (Cyperus alternifolius)، وتیور (Chrysopogon zizanioides) و آلوئه‌ورا (Aloe vera)

سید مهدی رضوی

افزایش ورود پساب های صنعتی حاوی انواع فلزات سنگین در آب و خاک موجب گسترش روزافزون مشکلات محیط زیستی می شود. بنابراین پیدا کردن راه کار هایی کم هزینهتر برای کاهش این آلودگی ها ضروری است. در این راستا به منظور مقایسه پالایندگی عناصر سنگین و برخی خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاهان نخل مرداب، وتیور و آلوئه ورا آزمایشی در قالب طرح بلوك هاي کامل تصادفی با سه تکرار به مدت 14 ماه، در دانشگاه گیلان اجرا شد. نتایج نشان داد که تحت تیمار پساب صنعتی شاخص انباشت فلزات (MAI) روی، کروم، سرب، مس، منگنز، نیکل، منیزیم در وتیور و آلوئه ورا به ترتیب بیشتر از نخل مرداب بود. در هر سه گیاه مورد مطالعه شاخص های طول ریشه، طول اندام هوایی، زیست توده کل و شاخص تحمل (TI) نسبت به گیاه شاهد کاهش معنی داری داشتند و گیاه وتیور و آلوئه ورا کم ترین درصد کاهش را داشتند. علاوه بر این، مولفه های دیگر بررسی شده شامل شاخص جذب (UI)، قند محلول کل، محتوی فنل کل، فلاونوئید کل، آنتوسیانین کل، تانن کل و درصد بازدارندگی رادیکال آزادDPPH تحت تیمار پساب صنعتی در هر سه گیاه افزایش یافتند. بالاترین درصد افزایش در تمام مولفه های بررسی شده به غیر از درصد بازدارندگی رادیکال آزادDPPH ، در گیاه وتیور مشاهده شد. به طور کلی می توان گفت که از نظر MAI و ویژگی های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی بررسی شده، گیاهان وتیور و آلوئه ورا موفق تر از گیاه نخل مرداب بودند. بنابراین توصیه می شود گیاهان مورد مطالعه به ترتیب اولویت (وتیور˂ آلوئه ورا˂ نخل مرداب) در خاک های آلوده به پساب های صنعتی، جهت پالایش خاک کاشته شوند.

بررسی تنوع گیاهی زیراشکوب اجتماعات گیاهی در امتداد گرادیان ارتفاعی در غرب کوه‌های آلاداغ، شمال شرقی ایران

فرشید معماریانی

درک الگوهای پراکندگی و تنوع گونه های گیاهی در امتداد شیب های محیطی به ویژه زمان گسستگی زیستگاه ها به دلیل فشار شدید انسان، برای مدیریت اکوسیستم ها ضروری است. منطقه درکش که در غرب کوه های آلاداغ در استان فلوری خراسان-کپه داغ واقع شده است، دربرگیرنده شرقی ترین لکه های باقی مانده از جنگل های هیرکانی بوده و دارای سه ریختار پوشش گیاهی اصلی شامل درختچه زارها، جنگل های بلوط (Quercus castaneifolia) و گیاهان نیمه آلپی است. هدف از این پژوهش بررسی تغییرات تنوع زیستی گیاهی در زیراشکوب اجتماعات گیاهی فوق در راستای گرادیان ارتفاع است. از 187 پلات با ابعاد 2×2 مترمربع و در امتداد گرادیان ارتفاعی 1300متری در طبقات ارتفاعی 100 متری و به روش طبقه بندی شده-تصادفی نمونه برداری شد و فراوانی و سطح پوشش گونه ها تخمین زده شد. ویژگی های فلوریستیک و شاخص های مختلف تنوع اندازه گیری شدند. 252 گونه گیاهی متعلق به 161 سرده و 44 تیره شناسایی شدند. از این تعداد 41 گونه انحصاری یا نیمه انحصاری هستند. همی کریپتوفیت ها و تروفیت ها شکل های زیستی غالب در این منطقه هستند. 8/46 درصد گونه های گیاهی به عناصر رویشی ایران-تورانی، 5/17 درصد به عناصر دو ناحیه ای، 5/17 درصد به عناصر سه ناحیه ای، 5/11 درصد به عناصر چند ناحیه ای، و 7/6 درصد به عناصر اروپا-سیبری تعلق دارند. شاخص های تنوع هیل و شاخص های تنوع بتا در زیر اشکوب اجتماعات درختچه زار، دارای بالاترین میزان بوده و سپس زیراشکوب جنگل بلوط و زیراشکوب نیمه آلپی، در رده های بعدی قرار دارند. روند تغییر تنوع در راستای گرادیان ارتفاع به صورت سینوسی است. به منظور حفاظت از تنوع گونه ای و جوامع گیاهی ارزشمند به ویژه گیاهچه های جوان بلوط، توصیه می شود که یک دالان حفاظتی در امتداد گرادیان ارتفاعی ایجاد شود. این راهبرد برای حفاظت بهینه از تنوع زیستی در این زیستگاه های منحصربه فرد ضروری است.

گزارشی جدید برای گونه Solanum chenopodioides (تیره بادنجانیان)، از ایران، پارک ملی بوجاق (استان گیلان)

محمود بیدارلرد

گونه Solanum chenopodioides، به عنوان گزارش جدیدي براي فلور ایران از نواحی ساحلی دریای کاسپین، استان گیلان، معرفی می شود. این گونه در پارک ملی خشکی-دریایی بوجاق روي تل های ماسه ای موج شکن و به همراه سایر گیاهان ساحلی ماسه دوست می روید. این گیاه به کلاد Morelloid تعلق دارد. به واسطه شکل رویشی نیمه درختچه، حاشیه کامل برگ ها، دو رنگ بودن بخش میانی گلبرگ ها و سته های مات، از گونه خویشاوند خود، S. nigrum قابل تشخیص است. S. chenopodioides بومی آمریکای جنوبی است. به عنوان علف هرز در بیشتر خشکی های زمین پراکنده شده است. این گونه برای فلور ایران به عنوان گونه بیگانه محسوب می شود. حمل و نقل کالا به ویژه پشم گوسفند به نقاط مختلف جهان، یکی از راه های پراکنش این گونه است. در این مقاله علاوه بر ارائه چند تصویر از گیاه، نکاتی نیز درباره پراکندگی و بوم شناسی این گونه ارائه می شود. گزارش گونه های بیگانه متعدد از پارک ملی بوجاق در طی سال های اخیر، اعلان هشداری برای تضعیف اکوسیستم های موجود و دگرگونی پوشش گیاهی بومی پارک ملی است.

مطالعه فلوریستیک پنج روستای دهستان آلاداغ در شهرستان بجنورد

آذرنوش جعفری

در تحقیق حاضر، مطالعة فلوریستیک روستاهای امام وردی، درتوم، قاپاق، گریوان و نیستانه در ۳۰ کیلومتری جنوب شهرستان بجنورد (استان خراسان شمالی) در ارتفاع ۱۷۸۳-۱۴۴۲ متری از سطح دریا با هدف معرفی انواع مختلف گونه ها، گیاهان دارویی، انحصاری و با ریسک پایین نابودی انجام شد. بدین منظور نمونه های گیاهی در طول ماه های فروردین تا آبان سال ۱۳۹۱ جمع آوری گردید و به کمک مجموعه فلور ایران و فلورا ایرانیکا شناسایی شد. بررسی به عمل آمده 133 گونه متعلق به ۱۰۴ سرده و ۳۸ تیره را نشان داد که یک گونه به بازدانگان و 132 گونه به نهاندانگان تعلق داشت. در این بین پنج تیره، 13 سرده و 18 گونة تک لپه ای و 32 تیره، 90 سرده و 114 گونة دولپه ای بود. در مجموع ۴۰ گونه دارویی نیز گزارش شد. تیره های باقلائیان (Fabaceae)، کلمیان (Brassicaceae)، گندمیان (Poaceae)، کاسنیان (Asteraceae)، نعنائیان (Lamiaceae) بزرگ ترین تیره های منطقه و سرده های Astragalus Euphorbia, Vicia, Poa بزرگ ترین سرده های منطقه را تشکیل دادند. گونه های Erysimum koelzii، Astragalus khoshjailensis، Eryngium bungei، Sclerorhachis platyrachis و Taraxacum hydrophyllum انحصاری ایران، Astragalus ackerbergensis آسیب پذیر و Onopordum carmanicum ، Mentha longiflora ، Fumaria vaillanti و Rubia florida گونه هایی با خطر نابودی کمتر از منطقه مورد مطالعه معرفی شدند. بیشترین و کمترین عناصر رویشی منطقه را عناصر ناحیة ایرانو ـ تورانی با 68/14 درصد و ناحیة رویشی ایرانو ـ تورانی صحراعربی با 0/7 درصد تشکیل دادند و حداقل و حداکثر شکل زیستی گیاهان منطقه به همی کریپتوفیت ها با 45/8 درصد و کریپتوفیت ها با ۳ درصد تعلق داشت که نشاندهنده سرد و خشک بودن اقلیم منطقه و چرای بی رویه دام بود.