http://nbr.khu.ac.ir یافته های نوین در علوم زیستی - مقالات نشریه - سال 1404 جلد12 شماره3 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1404/6/10 http://c4i2016.khu.ac.ir/nbr/browse.php?a_id=3728&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چکیده. </span></span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="layout-grid-mode:line">این تحقیق با هدف بررسی اثرات سطوح مختلف تنش شوری (1/0، 5 و 10 دسی زیمنس بر متر) بر صفات ریشه، ضریب آلومتری و عملکرد دانه گیاه گالگا در سه شرایط کشت (گلخانه، کشت گلدانی در هوای آزاد و مزرعه) </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">سال زراعی</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">1402</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="layout-grid-mode:line">انجام شد</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. </span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="layout-grid-mode:line">نتایج تجزیه واریانس در شرایط گلخانه نشان داد که تنش شوری تأثیر <span style="color:red">معنی داری</span></span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="layout-grid-mode:line">بر قطر ریشه، وزن خشک ریشه و وزن خشک برگ داشت. به طور خاص، تنش شوری 10 و 5 دسی زیمنس بر متر به ترتیب موجب کاهش 49 و 16 درصدی قطر ریشه، 27 و 8 درصدی وزن خشک ریشه و 49 و 10 درصدی وزن خشک برگ در مقایسه با شرایط بدون تنش شوری شد. در گلدان های هوای آزاد، تنش شوری تأثیر <span style="color:red">معنی داری</span></span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="layout-grid-mode:line">بر طول ساقه، حجم ریشه، قطر ریشه، وزن خشک ریشه، وزن خشک ساقه و عملکرد دانه داشت و کاهش های قابل توجهی در این صفات مشاهده شد که به حداکثر 69 درصد در وزن خشک ساقه رسید. در شرایط مزرعه، نتایج مشابهی به دست آمد و تنش شوری 10 و 5 دسی زیمنس بر متر به ترتیب موجب کاهش 78 و 67 درصدی در عملکرد دانه و تغییرات قابل توجهی در سایر صفات گردید. این نتایج حاکی از حساسیت بالای گیاه گالگا به تنش شوری در تمامی شرایط کشت است و نشان می دهد که افزایش سطوح شوری می تواند تأثیرات منفی قابل توجهی بر رشد و <span style="color:red">نمو </span>این گیاه داشته باشد. لذا شرایط کشت مزرعه ای و سطوح تنش شوری پایین تر (زیر 5 دسی زیمنس بر متر) برای گیاه گالگا قابل توصیه است.</span></span></span></span></span></span></span><br /> &nbsp; اسماعیل قلی نژاد http://c4i2016.khu.ac.ir/nbr/browse.php?a_id=3707&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">این مطالعه با هدف ارزیابی شرایط اکولوژیکی و زیست محیطی رودخانه تالار با استفاده از دیاتومه های اپی لیتیک و اپیپلیک انجام شد. نمونه برداری به صورت فصلی از تابستان 1402 تا بهار 1403 در سه ایستگاه منتخب انجام شد. همزمان با نمونه برداری دیاتومه ها، نمونه های آب یک لیتری برای اندازه گیری پارامترهای فیزیکی و شیمیایی جمع آوری شد. نمونه های دیاتومه ها بر اساس پروتکل های استاندارد تهیه و شناسایی شدند. در مجموع 84 گونه از 24 جنس شناسایی شد. متنوع ترین جنس ها </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Navicula</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Nitzschia</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Gomphonema</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> بودند. </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Navicula</span></span></i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <i>cryptotenella</i></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> بالاترین فراوانی سلول را داشت و پس از آن </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Nitzschia</span></span></i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <i>Palea</i></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Navicula</span></span></i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <i>rhynchocephala</i></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> قرار گرفتند. شاخص های تنوع مانند شانون، سیمپسون و یکنواختی گونه ها تفاوت معنی داری نشان ندادند.</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتایج تحلیل تطبیقی متعارفی (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CCA</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) بین متغیرهای محیطی و گونه های اپی لیتیک نشان داد که محورهای اول و دوم به ترتیب 09_/41 و 81_/14</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">درصد از واریانس کل را تبیین کرده و در مجموع 9/55</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">درصد از واریانس محدودشده را توضیح می دهند. در مورد گونه های اپی پیلیک نیز، محورهای اول و دوم به ترتیب 37_/37 و 40_/14 درصد از واریانس کل را پوشش داده و مجموعاً 77_/51</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">درصد از واریانس محدودشده را تبیین می کنند. همچنین، نتایج این تحلیل نشان دهنده ی همبستگی قوی بین متغیرهای محیطی (به ویژه </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">pH</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و فسفات) و ساختار جامعه دیاتومه ها در هر دو زیستگاه است که بر نقش تأثیرگذار عوامل محیطی در شکل گیری الگوهای پراکنش این جوامع تأکید دارد.</span></span></span></span></span></span></span><br /> &nbsp; ناصر جعفری http://c4i2016.khu.ac.ir/nbr/browse.php?a_id=3716&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">زیره سیاه ایرانی گیاهی معطر و&nbsp; دارویی از خانواده چتریان می باشد. به منظور بررسی اثر کود دهی و همچنین سن غده بر ارتفاع گیاه، درصد سبزشدگی، درصد گلدهی، و اجزاء عملکرد، آزمایشی در شرایط مزرعه در قالب 9 کرت اصلی شامل کود </span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">NPK</span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در سه سطح (شاهد (بدون اعمال کود)، کود 1 ( 5/2 گرم در لیتر)، کود 2 (با غلظت 2 برابر و 5 گرم در لیتر) و سن غده در دو سطح&nbsp; سه و چهار ساله (غده های متوسط و سه ساله دارای وزنی در حدود 1 گرم و غده های بزرگ و چهارساله، 3 الی 4 گرم)&nbsp; در سال 1402-1403 در منطقه کلات استان خراسان رضوی انجام گردید. </span></span></span></span></span></span></span><br /> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتایج نشان داد وزن غده اثر مستقیم و مثبتی بر روی درصد سبزشدن، گلدهی، رشد گیاه و عملکرد آن دارد. بیشترین درصد سبز شدگی(%۱۰۰) و گلدهی (۱۰۰%) در غده های بزرگ و کمترین درصد سبزشدگی (%51) و گلدهی (% 93/16) در غده متوسط بدون کوددهی</span></span></span> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مشاهده شد. همچنین مشاهده شد کاربرد تیمار تغذیه ای (کود </span></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">NPK</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) نیز تأثیر مثبت بر خصوصیات فیزیولوژیکی گیاهان دارد به طوریکه بیشترین وزن هزار دانه (36/1گرم) مربوط به غده بزرگ و کود ۲، و کمترین میزان آن (69/0گرم) در غده متوسط و کود شاهد مشاهده شد. بالاترین ارتفاع بوته نیز مربوط به غده بزرگ و کود۲ ، و کمترین میزان آن (7/42) در تیمار شاهد و غده متوسط بود. همچنین مشاهده شد بطور کلی می توان بیان کرد، اعمال تیمار کود 20- 20-20 </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">(</span></span></span><span style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">NPK</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">) </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;و استفاده از غده هایی با سن (وزن) بیشتر موجب بهبود رشد و عملکردزیره سیاه ایرانی گردید</span></span></span> سیده مریم موسویان کلات http://c4i2016.khu.ac.ir/nbr/browse.php?a_id=3689&sid=1&slc_lang=fa <h2 dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:normal"><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بحران آب در مناطق کویری از جمله شهرستان اردکان، موجب شده تا برخی از صنایع جهت توسعه فضای سبز از پساب صنعتی و فاضلاب شهری به عنوان منابع آبی جهت آبیاری فضای سبز استفاده کنند. مجتمع صنعتی چادرملو از جمله صنایعی است که در راستای مدیریت این بحران، فضای سبز ایجاد شده در آنجا را با منابع آبی موجود در محل کارخانه یعنی پساب صنعتی و فاضلاب شهری تصفیه شده آبیاری می کند. هدف از پژوهش حاضر بررسی برخی از صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک تعدادی از گیاهان کشت شده در این مجتمع که آبیاری آن ها با منابع آبی ذکر شده یا آب های خاکستری انجام می شود، می باشد. این تحقیق در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تیمار آبی شامل سه نوع آب تصفیه فاضلاب شهری، پساب صنعتی و مخلوطی از هردو نوع آب در سه تکرار برای شش گونه گیاهی زیتون، اکالیپتوس، انار،کاج تهران، ابریشم مصری&nbsp; و سنجد تلخ و بررسی صفات مورفولوژیک ارتفاع و قطر تنه و اندازه گیری صفات فیزیولوژیک شامل مقدار برخی عناصر شامل آهن، روی، منگنز، مس، کادمیوم و سرب</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">انجام شد. نتایج نشان داد از بین سه تیمار اعمال شده، تیمار با فاضلاب تصفیه شده شهری افزایش معنی دار صفت ارتفاع را درختان انار، زیتون، سنجدتلخ و ابریشم مصری به دنبال دارد.</span></span></span></span></span></span></span></h2> جلال غلام نژاد http://c4i2016.khu.ac.ir/nbr/browse.php?a_id=3733&sid=1&slc_lang=fa <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">شوری به عنوان مشکل اصلی نامطلوب بر بهره وری گیاهان تأثیر می گذارد. پاسخ گیاهان به تنش شوری بر اساس صفات بیوشیمیایی و مورفوفیزیولوژیکی ارزیابی شده است. کاربرد فناوری های نانو و کودهای زیستی از جمله روش های جدید برای کاهش اثرات تنش شوری است. بدین جهت آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 4 تکرار انجام شد. تیمارهای مختلف در این آزمایش محلول پاشی تعدیل کننده های شوری در پنج سطح (شاهد، 15و 30 میلی گرم در لیتر گلیسین بتایین بدون کود مایع ضایعات ماهی، 15و 30 میلی گرم در لیتر گلیسین بتایین به همراه کود مایع ضایعات ماهی&nbsp; 15درصد) بود. تنش شوری به صورت نمک کلرید سدیم درغلظت های مختلف (0، 30، 60، 90 میلی مولار) اعمال گردید. نتایج نشان داد که شوری پارامترهای رشد، محتوای نسبی آب، رنگیزه</span></span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&nbsp;a</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span calibri="" style="font-family:">*</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">b*</span></span></span><span dir="RTL" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> را تحت تأثیر قرار داده و فعالیت فنل کل، پراکسید هیدروژن (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">H₂O₂</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)، مالون دی الدئید (</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">MDA</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)، پرولین و کربوهیدرات های کل را در مقایسه با نمونه های کنترل افزایش می دهد. تنش شوری90 میلی</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span cambria="" style="font-family:"> </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مولار باعث افزایش 46/70درصدی کربوهیدرات کل، 66/66 درصدی پراکسیدهیدروژن،&nbsp; 66/66 درصدی مالون دی الدئید، 04/67 درصدی نشت الکترولیت و 21/47 درصدی محتوای پرولین نسبت به شاهد شد. از سوی دیگر، محلول پاشی همزمان گلیسین بتائین در غلظت 30 میلی گرم در لیتر و کود مایع ضایعات ماهی در غلظت 15درصد باعث افزایش صفات رشد ریشه و اندام هوایی و تعدیل اثرات منفی تنش شوری بر صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی شد. به طورکلی، کاربرد نانو ذره گلیسین بتائین همراه کود مایع ضایعات ماهی، می تواند به عنوان یک راهکار جدید برای کاهش اثرات تنش شوری در گیاه استویا و سایر محصولات زراعی و باغی استفاده شود</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%"><span arial="" style="font-family:">.</span></span></span> بهروز اسماعیل پور http://c4i2016.khu.ac.ir/nbr/browse.php?a_id=3739&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">فلور هر منطقه بازتابی از تاثیرعوامل مختلف اکوسیستم در طول دوران مختلف زمین شناختی است. شناسایی گیاهان برای تعیین توان طبیعی هر منطقه و کاربری آن بسیار حائز اهمیت است. هدف از مطالعه حاضر بررسی فلوریستیکی منطقه حفاظت شده بصیران شهرستان اقلید در استان فارس است. برای انجام این پژوهش، برداشت نمونه های گیاهی به روش پیمایشی و ترانسکت خطی انجام گرفت.</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">با جمع آوری 250 نمونه گیاهی، 94 گونه از 70 سرده مربوط به 34 تیره شناسایی شد. بیشترین سهم گیاهان منطقه را دولپه ای ها با 82 گونه و59 سرده به خود اختصاص دادند. تک لپه ای </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ه</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ا دارای 12 گونه از 11سرده بودند. بزرگترین تیره </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Fabaceae</span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> &nbsp;با 13 گونه و بزرگترین سرده منطقه </span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Astragalus</span></span></span></i><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> با 7 گونه بودند. از میان نمونه ها، تعداد 16 گونه (17%) انحصاری ایران بودند. نتایج حاصل از شناسایی گونه های منطقه نشان می دهد 47 گونه (50%) از گونه های گیاهی موجود در منطقه همی کریپتوفیت و تعداد 59 گونه (63%) متعلق به ناحیه ایران و تورانی بودند. نتایج حاصل، نشاندهنده تاثیر خشکسالی های سال های اخیر، افزایش دما و نیز&nbsp; فشار چرای دام، بر گیاهان این منطقه حفاظت شده است. برای مقابله باشرایط کنونی، ضروری است که سیاست های مدیریتی و حفاظتی سازمان های مسئول در زمینه چرای دام، برداشت گیاهان دارویی و چوب در منطقه مورد تجدید نظر قرار گیرد.</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span><br /> &nbsp; سعید افشارزاده