محمد خدایاری فرد، سید جلال یونسی، سعید اکبری زردخانه، علی نقی فقیهی، احمد به پژوه،
دوره 3، شماره 4 - ( 12-1388 )
چکیده
هدف از پژوهش حاضر، ارایه گزارشی از مطالعه اثربخشی درمانهای شناختی- رفتاری گروهی - فردی و فردی مبتنی بر آموزههای دینی در کاهش نشانگان روانشناختی زندانیان است.
در این پژوهش 45 نفر از زندانیان مرد زندان رجاییشهر با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی نظامدار انتخاب شدند، و سپس در سه گروه تصادفی با حجم مساوی (15 نفر) قرار گرفتند. گروه اول در جلسات رواندرمانگری شناختی- رفتاری فردی توام با جلسات درمان شناختی- رفتاری گروهی مبتنی بر آموزههای دینی (گروهِ درمان همزمان)، گروه دوم فقط در جلسات درمان شناختی- رفتاری فردی مبتنی بر آموزههای دینی (گروهِ درمان فردی) و گروه سوم نیز در فهرست انتظار برای دریافت درمان فردی قرار گرفتند (گروهِ کنترل). بهمنظور بررسی وضعیت روانشناختی آزمودنیها، از آزمونهای GHQ-28 وSCL-90-R ) قبل و پس از اعمال مداخلهها( و مصاحبه تشخیصی توسط روانپزشک، براساس ملاکهای DSM-IV-TR، استفاده شد.
تحلیل واریانس چندمتغیری انجامیافته بر روی دادهها نشان داد، اگرچه هر دو رویکرد درمان همزمان و درمان فردی بر بهبود وضعیت سلامت روانشناختی و کاهش نشانگان روانشناختی زندانیان اثر دارند ، اما اثربخشی درمان همزمان بیشتر از درمان فردی است.
از عواملی که تاثیر بسزایی در موفقیت درمان شناختی رفتاری مبتنی بر آموزههای دینی دارد؛ همسویی اصول حاکم بر دیدگاه شناختی- رفتاری بک در را بطه با بهبود و سلامت روان با آموزههای دینی است. بک (1979) اعتقاد دارد درمان و بهبودی زمانی اتفاق می افتد که بیمار به واقعیت نزدیک تر شود. این مطلب اشاره به اثرها و اهداف اصلاحی و درمانی ادعیه در دین اسلام دارد؛ که به اهمیت نزدیکی به واقعیت از دیدگاه الهی و همسویی آن با یافتههای شناخت درمانگران اذعان دارد. با توجه به شمول فراگیر دین اسلام بر فرهنگ موجود در جامعه ایران، هر گونه مداخلات شناختی- رفتاری که مبتنی بر فرهنگ دینی باشد اعم از گروهی و انفرادی می تواند نقشی بی بدیل درکاهش نا سازگاریهای روانی اجتماعی داشته باشد.
آقای رضا اکبری، آقای مسعود شهبازی، خانم سیده زهرا علوی، خانم مریم غلام زاده،
دوره 20، شماره 2 - ( 3-1405 )
چکیده
با توجه به شیوع مشکلات کنترل تکانه و ضعف خویشتنداری در میان زندانیان و نقش آن در تداوم رفتارهای پرخطر و بازگشت به جرم، شناسایی مداخلات روانشناختی مؤثر برای بهبود این توانمندی ضروری به نظر میرسد. از اینرو پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان پذیرش و تعهد و طرحوارهدرمانی بر میزان خویشتنداری زندانیان مرد زندان کرمانشاه انجام شد. پژوهش حاضر شبه آزمایشی با طرح پیشآزمون-پس آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری سه ماه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل زندانیان مرد شهر کرمانشاه در سال 1403 بود. 45 نفر از زندانیان به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش (30 نفر) کنترل (15 نفر) گمارده شدند. درمان پذیرش و تعهد طی 8 جلسه 90 دقیقهای و طرحواره درمانی طی 10 جلسه 90 دقیقهای هر یک بهصورت گروهی اجرا شدند. جهت جمعآوری دادهها از مقیاس خویشتنداری استفاده شد. تحلیل دادهها در نرمافزار آماری SPSS-24 به روش تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر انجام شد. با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی نتایج مقایسه زوجی بین مراحل اندازهگیری نشان داد که در گروههای درمانی بین نمرات پیش آزمون با پس آزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود دارد؛ این نشان دهنده تاثیر درمانها در افزایش خویشتنداری در دو گروه درمانی است؛ اما بین پسآزمون و پیگیری تفاوت معناداری مشاهده نشد؛ این یافته بهتنهایی اثباتکننده ثبات اثر درمان نیست.. در مقایسه بین گروهی نیز نتایج نشان داد در پیگیری بین دو درمان تفاوت معناداری وجود نداشت (05/0<P)؛ و همچنین دو درمان نسبت به گروه کنترل در پیگیری بر افزایش خویشتنداری موثر بودهاند (05/0>P). لذا فرضیه های پژوهش مبنی بر موثر بودن هر دو رویکرد درمانی بر خویشتن داری مورد تائید است و هیچگونه تفاوت معناداری در اثربخشی آنها بر متغیر وابسته مشاهده نگردید. با توجه به یافتههای این مطالعه دو مداخله درمان پذیرش و تعهد و طرحوارهدرمانی بر میزان خویشتنداری زندانیان مرد زندان کرمانشاه تاثیر مشابهای داشته است. بر این اساس پیشنهاد میشود که از این مداخلات در اصلاح و تربیت زندانیان استفاده شود.
