آقای رضا اکبری، آقای مسعود شهبازی، خانم سیده زهرا علوی، خانم مریم غلام زاده،
دوره 20، شماره 2 - ( 3-1405 )
چکیده
با توجه به شیوع مشکلات کنترل تکانه و ضعف خویشتنداری در میان زندانیان و نقش آن در تداوم رفتارهای پرخطر و بازگشت به جرم، شناسایی مداخلات روانشناختی مؤثر برای بهبود این توانمندی ضروری به نظر میرسد. از اینرو پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان پذیرش و تعهد و طرحوارهدرمانی بر میزان خویشتنداری زندانیان مرد زندان کرمانشاه انجام شد. پژوهش حاضر شبه آزمایشی با طرح پیشآزمون-پس آزمون و گروه کنترل با دوره پیگیری سه ماه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل زندانیان مرد شهر کرمانشاه در سال 1403 بود. 45 نفر از زندانیان به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش (30 نفر) کنترل (15 نفر) گمارده شدند. درمان پذیرش و تعهد طی 8 جلسه 90 دقیقهای و طرحواره درمانی طی 10 جلسه 90 دقیقهای هر یک بهصورت گروهی اجرا شدند. جهت جمعآوری دادهها از مقیاس خویشتنداری استفاده شد. تحلیل دادهها در نرمافزار آماری SPSS-24 به روش تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر انجام شد. با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی نتایج مقایسه زوجی بین مراحل اندازهگیری نشان داد که در گروههای درمانی بین نمرات پیش آزمون با پس آزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود دارد؛ این نشان دهنده تاثیر درمانها در افزایش خویشتنداری در دو گروه درمانی است؛ اما بین پسآزمون و پیگیری تفاوت معناداری مشاهده نشد؛ این یافته بهتنهایی اثباتکننده ثبات اثر درمان نیست.. در مقایسه بین گروهی نیز نتایج نشان داد در پیگیری بین دو درمان تفاوت معناداری وجود نداشت (05/0<P)؛ و همچنین دو درمان نسبت به گروه کنترل در پیگیری بر افزایش خویشتنداری موثر بودهاند (05/0>P). لذا فرضیه های پژوهش مبنی بر موثر بودن هر دو رویکرد درمانی بر خویشتن داری مورد تائید است و هیچگونه تفاوت معناداری در اثربخشی آنها بر متغیر وابسته مشاهده نگردید. با توجه به یافتههای این مطالعه دو مداخله درمان پذیرش و تعهد و طرحوارهدرمانی بر میزان خویشتنداری زندانیان مرد زندان کرمانشاه تاثیر مشابهای داشته است. بر این اساس پیشنهاد میشود که از این مداخلات در اصلاح و تربیت زندانیان استفاده شود.
